223. Φιλοσοφία: Ευφυΐα, νοημοσύνη

223. Φιλοσοφία: Ευφυΐα, νοημοσύνη

- in Φιλοσοφία
2

1. «Ευφυΐα είναι η ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι το απαραίτητο. Το να αφυπνίζεις αυτή την ικανότητα στον εαυτό σου και σε άλλους είναι παιδεία».

Συμφωνώ απόλυτα με τον ορισμό του Jiddu Krishnamurti (1895-1986). Δεν είναι ο πρώτος, όμως, ούτε ο μόνος που τον έδωσε. Τη λαμπρή αυτήν ιδέα την απαντάμε και σε άλλους συνετούς στοχαστές.

Στα Ηθικά του Μπαρούχ Σπινόζα (Ολλανδο-εβραίου, 17ος αιώνας), η τελευταία φράση της 32ης Πρότασης στο Προσάρτημα του Τέταρτου Βιβλίου λέει:

«Εφόσον είμαστε όντα με νοημοσύνη δεν θα επιθυμήσουμε άλλο από το απαραίτητο και θα βρισκόμαστε σε αρμονία με την ευταξία της Φύσης».

Είναι αναντίρρητο αξίωμα πως ο νοήμων αρκείται με ό,τι μόνο είναι απαραίτητο. Το να επιθυμεί περισσότερα προκαλεί άγχος· το να προσπαθεί να τα αποκτήσει προκαλεί περιττή κόπωση και αγωνία· το να τα κατέχει προκαλεί πρόσθετη εμπλοκή σε πράγματα, επιθυμία για περισσότερα, φόβο απώλειας και δυστυχία.

2. Η νοημοσύνη ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα άλλα πλάσματα στο φυσικό περιβάλλον του στον πλανήτη, στη ζώνη που ονομάζουμε «οργανική ζωή».

Μα και τα φυτά έχουν νοημοσύνη. Τα περισσότερα στρέφονται καθώς βλασταίνουν προς τον ήλιο για να μεγαλώσουν με υγεία και σθένος, ενώ οι ρίζες τους παίρνουν υπογείως την απαραίτητη τροφή από το χώμα. Μένουν όμως αιχμάλωτα στον χώρο.

Τα ζώα επίσης δείχνουν αρκετή νοημοσύνη ώστε να μετακινηθούν στο πιο κατάλληλο φυσικό περιβάλλον που παρέχει το επιθυμητό κλίμα και την απαραίτητη τροφή για να επιβιώσουν, να ζευγαρώσουν και να αναπαραχθούν. Όπως πολλά φυτά ζουν σε κοινότητες (=δάση, παροικίες) και παρέχουν κάποια προστασία στα μέλη τους (εκτός από την επιβουλή των ζώων ή των ανθρώπων), έτσι και τα ζώα ζουν σε οικογένειες και αγέλες ή κάποιου είδους κοινωνία και παρέχουν κάποια προστασία στα μέλη τους (πάλι εκτός από την επιβουλή των ανθρώπων και άλλων ισχυρότερων, ταχύτερων ζώων).

3. Σε τι διαφέρει, λοιπόν, η νοημοσύνη των ανθρώπων έτσι που να ξεχωρίζουν ως όντα με μεγαλύτερη νοημοσύνη και να κυριαρχούν στην οργανική ζωή;

Η νοημοσύνη του ανθρώπου είναι πολύ μεγαλύτερη από τη νοημοσύνη του εφυέστερου ζώου. Στην πραγματικότητα τα ζώα ως επί το πλείστον έχουν μόνο τόση νοημοσύνη όση χρειάζονται για να επιβιώσουν βρίσκοντας τις καλύτερες συνθήκες στο φυσικό περιβάλλον. Μερικά μπορούν να μάθουν μερικές πρόσθετες, μη απαραίτητες για την επιβίωσή τους κινήσεις και πράξεις, όπως ένας σκύλος που μαθαίνει να αφοσιώνεται σε κάποιον άνθρωπο και να του φέρνει την τυλιγμένη εφημερίδα του, ή ένας τίγρης που μαθαίνει στο τσίρκο να πηδά μέσα από μια αιωρούμενη (φλεγόμενη) στεφάνη. Τέτοιες πράξεις είναι πολύ περιορισμένες.

Η νοημοσύνη του ανθρώπου είναι πολύ μεγαλύτερη από όση χρειάζεται, όπως γίνεται με τα ζώα, για να επιβιώσει. Οι άνθρωποι επιδίδονται σε πολύ μεγαλύτερης γκάμας κινήσεις και δραστηριότητες, πολλές από τις οποίες δεν είναι διόλου απαραίτητες για την επιβίωσή τους.

Γιατί άραγε ο άνθρωπος προικίζεται από τη Φύση με τέτοια πολύ ανώτερη νοημοσύνη;

2 Comments

  1. Ιορδάνης Παρασκευάς

    Καλησπέρα σας,
    γιατί αντανακλά ή εμπεριέχει μέρος της Υπέρτατης Νοημοσύνης (λένε μερικά φιλοσοφικο-θρησκευτικά συστήματα)
    Και μερικά άλλα λένε ότι ΕΙΝΑΙ η Υπέρτατη Νοημοσύνη (απλώς δεν το ξέρει ή δεν συνδέεται πάντοτε ή χρειάζεται να καθαριστούν τα ενδιάμεσα "φίλτρα") και για να κατακτήσει την Φύση-λένε !
    Αν έχετε χρόνο και διάθεση, θα μας πείτε και για τις πολλαπλές "νοημοσύνες" που αναφέρονται …προσφάτως;
    Μουσική – ρυθμική νοημοσύνη
    Χωροταξική νοημοσύνη
    Γλωσσική νοημοσύνη
    Λογικομαθηματική νοημοσύνη
    Κιναισθητική νοημοσύνη
    Διαπροσωπική νοημοσύνη
    Ενδοπροσωπική νοημοσύνη
    Νατουραλιστική νοημοσύνη
    Υπαρξιακή νοημοσύνη
    Και τέλος :Συναισθηματική νοημοσύνη (Emotional intelligence)
    Κάποιοι αναπτύσσουν μερικές , άλλοι όχι…
    Π.χ. βλέπω η Λούσσυ, η σκυλίτσα μας (στα μάτια της), το πρωϊ αμέσως αντιλαμβάνεται την διάθεσή μου και πλησιάζει ή … απομακρύνεται αναλόγως:-) 🙂 Παρόμοια και πιο συμφεροντολογικά οι γάτες!
    Με εκτίμηση
    Ι.Π.

    1. Νικόδημος

      Στο επόμενο της σειράς αυτής για νοημοσύνη, γίνεται μια προσπάθεια απάντησης.

      Γενικά αυτοί οι όροι σημαίνουν διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικούς ανθρώπους. Μα αυτά όλα είναι απλώς διαφορετικές εκδηλώσεις της μιας πανανθρώπινης ευφυΐας που περιορίζεται, διοχετεύεται ή αναπτύσσεται σε διαφορετικά κανάλια!

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may also like

E1491: Ιστορία για αγρίους (Ρώσους)

Μεταφέρω την αφήγηση του Misha Firer για δυο