Λέγεται Puerta de Huya Marca, φτιαγμένη από τους Ίνκας κοντά στη λίμνη Titicaca και 35 χλμ. από την πόλη Puno (Νοτιοανατολικό Περού).
Μοιάζει με πόρτα μα δεν είναι και στον βράχο μέσα υπάρχει μια εσοχή. Σε αντίθεση, όμως με άλλες τοποθεσίες όπως η Puma Panku και η Tiwanaku (Tiahuanaco: πύλη του Ήλιου), εδώ δεν υπήρχαν επιγραφές.
Ιστορικά για τους Ίνκας μα και για τους σύγχρονους γηγενείς, η περιοχή όλη γύρω από την Τιτικάκα θεωρείται ιερή. Ένας παλαιός μύθος λέει πως η λίμνη είναι η πηγή του κόσμου κι εκεί επιστρέφουν μετά θάνατο. Ήταν η Ουράνια μήτρα και ο Κήπος της Εδέμ συγχρόνως.
Υπάρχει στον βυθό της λίμνης ένας ναός και ίσως μια βυθισμένη πόλη. Από τα γαλήνια νερά της βγήκε ο Con Tiqui Viracocha. Αυτός ήταν ο γεννήτορας όλων των θεοτήτων και ο δημιουργός της Γης, του Ήλιου, του φεγγαριού και όλων των όντων πάνω στη Γη. Αφού εκπολίτισε τους ανθρώπους ταξίδεψε μακριά μετά στα δυτικά και χάθηκε στον Ειρηνικό μα υποσχέθηκε πως θα ξαναγύριζε. Γι’ αυτό και οι Ίνκας δεν αντιστάθηκαν αρχικά στους Ισπανούς νομίζοντας πως ήταν ο Θεός τους με τη συνοδεία του που επέστρεψε.
Ο πολιτισμός των Ίνκας κατέρρευσε το 1592, έναν αιώνα μετά την άφιξη των Ισπανών στη Νότιο Αμερική. Οι Κονκισταδόρες αποφάσισαν πως θα άρπαζαν όσο χρυσάφι μπορούσαν και όποια άλλα πλούτη και φέρθηκαν με απάνθρωπη σκληρότητα στους γηγενείς. Εκατομμύρια εξολοθρεύτηκαν καθώς και ο τελευταίος αυτοκράτορας δίνοντας ένα αιματηρό τέλος σε έναν πολιτισμό που ήδη βρισκόταν στην κατεύθυνση αφανισμού αφήνοντας όμως πίσω πολλά μνημεία.
Ένα από αυτά είναι και η Πόρτα Χούγια Μάρκα. Με αυτήν συνδεόταν και ο μύθος σύμφωνα με τον οποίο οι μεγάλοι ήρωες, σοφοί ιερείς και θεοί κατέβαιναν από τον Ουρανό στη Γη και τους ανθρώπους και, το αντίθετο, από τη Γη ανέβαιναν στον Ουρανό.
Ένας άλλος μύθος αναφέρεται στην εποχή των κονκισταδόρων που σκότωναν και κατάκλεβαν χρυσάφι και πολύτιμους λίθους. Ένας ιερωμένος των Ίνκα του ναού των Επτά Ακτίνων που λεγόταν Amaru Mera (ή Aramu Muru) κατόρθωσε να φύγει από τον ναό με έναν ιερό χρυσό δίσκο που λεγόταν να κρατά το κλειδί του μυστηρίου των Θεών των Επτά Ακτίνων. Αυτός έφτασε στην περιοχή της Πύλης Χάγιου Μάρκα. Εδώ συνάντησε ορισμένους σαμάνους και μετά από μια τελετή έβαλε τον δίσκο στην κεντρική εσοχή. Τότε ο βράχος έλαμψε με γαλάζιο φως και η ιερή πύλη άνοιξε. Ο Amaru άφησε τον δίσκο στους σαμάνους με την εντολή να τον ρίξουν μέσα στη λίμνη Τιτικάκα και ο ίδιος εξαφανίστηκε πέρα από την Πύλη. Η Πύλη έκλεισε και ο Amaru δεν εμφανίστηκε ξανά. Πιστεύεται πως πέρασε ζωντανός στους θεούς.
Μερικοί έχουν δει φώτα να λάμπουν και να σβήνουν στον βράχο. Άλλοι ένιωσαν ισχυρή ενέργεια να τους ενδυναμώνει. Άλλοι, πάλι, άκουσαν μυστηριώδεις φωνές να ψιθυρίζουν.
Και φυσικά υπάρχουν και αυτοί που πιστεύουν πως η κατασκευή έγινε από εξωγήινους!
