Το 1849, 22 Δεκεμβρίου, πρωί, ένας νεαρός άγουρος συγγραφέας παρακολουθούσε το εκτελεστικό απόσπασμα να ετοιμάζεται απέναντί του και συνειδητοποίησε πως του έμεναν 2 λεπτά το πολύ να ζήσει – στην παγωνιά της Αγίας Πετρούπολης.
Εκείνος και άλλα μέλη του κύκλου Petrashevsky, ενός ομίλου προοδευτικών λογοτεχνών, είχαν καταδικαστεί σε θάνατο διότι διάβαζαν, έγραφαν και μοίραζαν απαγορευμένα κείμενα φιλελευθερισμού και σοσιαλισμού. Μια πρώτη ομάδα τριών νέων είχε ήδη τουφεκιστεί. Ο νεαρός Fyodor Dostoyevsky (1821-1881) ήταν τώρα με τη δεύτερη ομάδα. Μα τότε ακριβώς μια άμαξα ήρθε κροταλιστά στην πλατεία με μήνυμα από τον Τσάρο Νικόλαο Α΄.
Το μήνυμα τους έδινε χάρη. Η εκτέλεση είχε στηθεί για ψυχολογική ψευτο-τιμωρία! Η ποινή του θανάτου μετατράπηκε σε τέσσερα έτη καταναγκαστικών έργων στη Σιβηρία.
Όντως ο νεαρός Ντοστογιέφσκι πλησιάζοντας τόσο πολύ στον θάνατο, ένιωσε να αλλάζει ριζικά με τον ισχυρό φόβο η όλη νοοτροπία του. Με τη νέα ποινή πέρασε τα 4 έτη σε ένα στρατόπεδο – φυλακή σε κτηνώδεις συνθήκες. Αυτή η κτηνώδης ζωή του πρόσφερε το υλικό για το πρώτο σημαντικό βιβλίο του Ο Οίκος των Νεκρών (1860-62).
Το πρώτο του λογοτέχνημα Φτωχοί Άνθρωποι δημοσιεύτηκε στα μέσα της δεκαετίας 1840. Ακολούθησε η σύλληψη και φυλάκισή του. Είχε νωρίτερα αποφοιτήσει από το Ινστιτούτο Νικολάγιεφ Στρατιωτικών Μηχανικών. Εργαζόταν ως μηχανικός, μα είχε τη λογοτεχνική τάση και έκανε μεταφράσεις για να αυξήσει το εισόδημά του.
Το 1864 δημοσίευσε το Σημειώσεις από το Υπόγειο. Μετά Έγκλημα και τιμωρία 1866, Ο Ηλίθιος 1869, Οι Δαιμονισμένοι 1872, Αδελφοί Καραμαζόφ 1880. Ενδιάμεσα και άλλα μυθιστορήματα και πολλά διηγήματα.
Μαζί με τον Τολστόι θεωρείται από τους μεγαλύτερους λογοτέχνες όχι μόνο της Ρωσίας μα του κόσμου. Είχε αντικρίσει τον θάνατο από κοντά και αυτό του άλλαξε τη ζωή.
