252. Φιλοσοφία: Ο χρυσός κανόνας

252. Φιλοσοφία: Ο χρυσός κανόνας

- in Φιλοσοφία
2

Νικόδημος

Χρυσός κανόνας είναι η διατύπωση της άριστης ρύθμισης της συμπεριφοράς μας. Συνήθως στην πολιτισμένη Δύση αναφέρεται στα λόγια του Χριστού στα Ευαγγέλια του Ματθαίου (7. 12) και Λουκά (6. 31):

«Καθώς θέλετε να φέρονται προς εσάς οι άνθρωποι, έτσι κι εσείς να φέρεστε ομοίως προς άλλους».

Βέβαια, ο χρυσός αυτός κανόνας βρίσκεται στην ίδια ή όμοια διατύπωση σε κάθε κουλτούρα. Και η διατύπωση στους ευαγγελιστές είναι μια αναδιατύπωση από το Ταλμούδ της Ιουδαϊκής παράδοσης που λέει: «Μην κάνεις στους συνανθρώπους σου αυτό που θεωρείς βλαβερό για τον εαυτό σου» και στο Λευιτικό της Παλαιάς Διαθήκης λέγεται: «Να μη μισήσεις τον αδελφό σου. Να μην επικρίνεις τον γείτονά σου. Να μην εκδικείσαι ο ίδιος. Να μην εξοργίζεσαι με τα παιδιά του λαού σου. Αγάπα τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (19.17-18).

Η ιδέα ξαναδιατυπώνεται στην Πρώτη Επιστολή προς Θεσσαλονικείς (5. 15): «Οράτε μη τις κακόν αντί κακού τίνι αποδώ• αλλά πάντοτε το αγαθόν διώκετε και εις αλλήλους και εις πάντας» (=προσέξτε ώστε κανείς να μην ανταποδίδει κακό αντί κακού σε κανέναν• αλλά πάντοτε να επιδιώκετε το καλό και μεταξύ σας και με όλους).

Αργότερα, στο Κοράνι των Μωαμεθανών (83. 1-6): «Ω παιδιά του Αδάμ, να αποδίδετε όπως θα θέλατε να σας ανταποδοθεί και να είστε δίκαιοι όπως θα θέλατε να έχετε δικαιοσύνη εσείς».

Στην Αρχαία Ελλάδα, ο Διογένης Λαέρτιος (1.36) έχει το γνωμικό του Θαλή Μιλήσιου: «Μην κάνετε αυτό που θα κρίνατε άλλους όταν εκείνοι το κάνουν».

Στην Αρχαία Ρώμη, ο Στωικός Σενέκας έγραψε: «Να διαχειρίζεστε τους κατώτερούς σας όπως θέλετε ο ανώτερος σας να διαχειρίζεται εσάς».

Στην αρχαία Αίγυπτο, ένας πάπυρος λέει: «Μην κάνετε σε άλλους αυτό που απεχθάνεστε οι άλλοι να κάνουν σε σας».

Στην Αρχαία Κίνα η καθαρότερη διατύπωση είναι στα Ανάλεκτα του Κομφούκιου (15. 24): «Μην επιβάλλετε σε άλλους κάτι που εσείς δεν θα επιλέγατε ποτέ» και «Αυτό που δεν θέλετε για τον εαυτό σας μην το κάνετε σε άλλους». Είναι η αρχή της αμοιβαιότητας shu!

Στην Αρχαία Περσία οι Ζωροάστρες είχαν τη ρήση στο Dadisten-I-dink (94.5): «Καλή είναι η [ανθρώπινη] φύση εκείνη που δεν κάνει σε άλλους ό,τι δεν είναι καλό για την ίδια».

Στη Βεδική Παράδοση των Ινδιών, στην Taittiriya Ουπανισάδα λέγεται (Shiksha-valli, 11): «Τις πράξεις που για μας είναι καλές, αυτές να κάνετε κι εσείς σε άλλους, όχι διαφορετικές». Και στο επικό Mahābhārata στο βιβλίο Anushāsana (113. 8) λέγεται: «Αυτός εν συντομία είναι ο κανόνας της Δικαιοσύνης dharma: Ο άνθρωπος ας μην κάνει ποτέ σε άλλους αυτό που θεωρεί βλαβερό για τον εαυτό του. Διαφορετική συμπεριφορά οφείλεται σε εγωιστικές επιθυμίες».

Η ιδέα διατυπώθηκε σε μεταγενέστερα κείμενα του Iνδουισμού, Βουδισμού και Τζαϊνισμού.

Είναι τόσο απλός ο χρυσός κανόνας όσο είναι δύσκολος στην εφαρμογή!

2 Comments

  1. georgesklavounos@gmail.com

    Παρα το γεγονός οτι ο εκ των εξω και των ανω Νομος περι του πρακτεου και του καλου δεν εχει εχει σχεση με ενα πολιτισμό που καλει προτρεπει μυεί στον Ερωτα για την Αρετη την Γνωση και την Ομορφιά για την βιωση της Αρετής και οχι στην υποταγή στην ηθικολογική περι εναρετου βιου νομοθεσίαοπία Να συμφωνήσουμε οτι////..Η αποδοχή,η χρήση η διακινηση απο.Βαρυγδουπες ιδεολογίες δεν μας καθιστά κατα τιποτα καλυτερους αν στην σχεση με τον εαυτό μας και τον διπλανο….δεν μπορούμε να αγαπαμε να βιωνουμε να ζουμε αυτον τον απλό κανονα.

    1. Νικόδημος

      Συμφωνούμε: “Δεν μας καθιστά κατά τίποτα καλύτερους αν… δεν μπορούμε να βιώνουμε… αυτόν τον απλό κανόνα” – μα τόσο δύσκολο στην εφαρμογή.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may also like

619. Φιλοσοφία: Νιχιλισμός (και νέοι)

1. Διάβασα πρότινος ένα άρθρο στο ίντερνετ που