Κώστας Καλλίτσης 20.09.2026
Στην πολιτική υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν «κρυφές ατζέντες». Οπως, παράδειγμα, είναι αυτή για την αναμόρφωση των επιδομάτων και την κατάργηση του επιδόματος ανεργίας πέραν των δύο μηνών, που –είτε από λάθος είτε για να διακριθεί από τους συνυποψηφίους του στα βόρεια προάστια– αποκάλυψε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Αυτό που παρουσίασε ως επιδότηση της εργασίας δεν ήταν παρά η επιδότηση επιχειρήσεων με λεφτά των μισθωτών: το κράτος να πάρει τα λεφτά που καταβάλλουν οι μισθωτοί με τις κρατήσεις που γίνονται στον μισθό τους για την ασφάλισή τους έναντι και του κινδύνου ανεργίας, και να τα προσφέρει σε επιχειρήσεις για να αγοράζουν μισθωτή εργασία φτηνότερα – επιδοτώντας το μη μισθολογικό κόστος της. Πολλά κυβερνητικά στελέχη, σαν έτοιμα από καιρό, έσπευσαν να συνηγορήσουν υπέρ αυτής της ιδέας, έχοντας τη βεβαιότητα ότι δεν πρόκειται μόνο για μια προσωπική άποψη. Τελικά, μετά από ωριμότερη προεκλογική σκέψη, ο πρωθυπουργός την απέρριψε, λειαίνοντας τις γωνίες για να μη θιγεί το ιερό δισκοπότηρο: η φθηνή μισθωτή εργασία, που γίνεται φθηνότερη.
Η φθηνή εργατική δύναμη είναι το βασικό συστατικό της κυβερνητικής συνταγής οικονομικής μεγέθυνσης. Από τους βασικούς λόγους που δεν μπορεί να ορθοποδήσει το ισοζύγιο πληρωμών είναι ότι παράγουμε και εξάγουμε αγαθά κυρίως εντάσεως εργασίας, γιατί η καθ’ ημάς εργασία είναι συγκριτικά πάμφθηνη – θεωρείται το «πλεονέκτημά» μας. Κι αν οι επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό και υψηλή τεχνολογία δεν είναι το ισχυρό σημείο της ελληνικής οικονομίας, αλλά είναι οι επενδύσεις σε τουριστικές δραστηριότητες, καφενεία και εστιατόρια, ακίνητα και, λιγότερο, στον πρωτογενή τομέα, οι αιτίες βρίσκονται πάλι σε αυτό ακριβώς, που θεωρείται (κι έτσι παρουσιάζεται στους επενδυτές) ως συγκριτικό πλεονέκτημα: το φθηνό εργατικό δυναμικό.
Ο πληθωρισμός είναι το βασικό εργαλείο για να φθηναίνει η μισθωτή εργασία. Γι’ αυτό εδώ και επτά χρόνια οι μεγάλες δράσεις που θα συνέβαλλαν στην αντιμετώπισή του μένουν στα αζήτητα: δεν ενισχύονται προνομιακά οι παραγωγικές επενδύσεις, ενώ πολλά δισεκατομμύρια μοιράζονται δεξιά κι αριστερά, σε συμβούλους και εταιρείες της 7ετίας που πουλάνε «αέρα». Σταμάτησαν οι έλεγχοι σε όλους τους κρίκους των αλυσίδων προϊόντων ευρείας κατανάλωσης – περιορίζονται μόνο στον τελευταίο, στο ράφι. Τροφοδοτείται επίμονα η κερδοσκοπία στην κατοικία, με προγράμματα που ενισχύουν τη ζήτηση αντί της προσφοράς. Κι ενώ ο ανταγωνισμός δεινοπαθεί από τα καρτέλ, η «ελεύθερη αγορά» συχνά τείνει να εκτοπίζεται από κεντρικές συμφωνίες.
Κάπου εδώ έρχονται τα επιδόματα. Μπορούν να απαλύνουν τα συμπτώματα, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αιτίες. Ανακουφίζουν για λίγο, δεν ακυρώνουν την αφαίμαξη. Διασκεδάζουν τις εντυπώσεις, δεν θίγουν τις διαρθρωτικές αιτίες του φαινομένου. Γι’ αυτό όταν τα πράγματα στην κοινωνία φθάνουν στο μη παρέκει, γίνεται προσφυγή σε αυτά. Είναι λεφτά που προέρχονται από την υπερφορολόγηση των γνωστών υποζυγίων και ένα μέρος τους επιστρέφει σε κάποιες κοινωνικές ομάδες ως προσωρινό επίδομα. Δεν αντιμετωπίζουν τον πληθωρισμό, επιτρέπουν σε ένα βαθμό να πληρώνονται οι πληθωρισμένες τιμές, ενώ αυτές συνεχίζουν να ανεβαίνουν, χωρίς να παρενοχλούν τη διαδικασία αναδιανομής από την εργασία στα κέρδη. Αυτό είναι το βασικό.
