Υπήρξε προφανώς ασυμφωνία μεταξύ Παύλου αφενός και Ιακώβου και των άλλων μαθητών αφετέρου.
Αμφιβάλλω αν πολλοί έχουν διαβάσει ενδελεχώς τις Επιστολές του Παύλου. Στην οδό προς τη Δαμασκό καθώς κυνηγούσε αρχικά χριστιανούς είχε ένα όραμα κι έγινε ο ίδιος χριστιανός. Στην Επιστολή προς Γαλάτες, όπου τους κατσαδιάζει επειδή λοξοδρόμησαν από τη δική του διδασκαλία, περιγράφει την εμπειρία του και τη συνέχεια.
“Δεν ήταν από άνθρωπο: δεν έλαβα αυτό το ευαγγέλιο (=μήνυμα) που φέρνω από άνθρωπο…. αλλά με αποκάλυψη του Ιησού Χριστού (1. 11-12). Είχε δηλαδή θεία αποκάλυψη ο ίδιος μα δεν αναφέρει τι του αποκαλύφθηκε!
Αλλά μετά δεν πήγε να βρει τους μαθητές του Ιησού ή την οικογένεια και τα μέρη όπου δίδαξε, σταυρώθηκε, θάφτηκε και αναστήθηκε. Πήγε στην Αραβία και ξαναγύρισε στη Δαμασκό, μα δε εξηγεί ούτε γιατί πήγε ούτε πόσο έλειψε (1.17). Όμως μετά από τρία έτη (!) πήγε στα Ιεροσόλυμα όπου έμεινε με τον Πέτρο 15 μέρες και είδε και τον Ιάκωβο μόνο (1.18-19). Έφυγε πήγε στη Συρία και Κιλικεία χωρίς να γνωρίσει άλλους ή να τον γνωρίσουν οι χριστιανικές κοινότητες (1.21).
Έλειψε 14 έτη και γύρισε στην Ιερουσαλήμ με τον Βαρνάβα και τον Τίτο και συνάντησε τους πρεσβύτερους (Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη) οι οποίοι αποδέχτηκαν τη δική του εκδοχή να μην γίνεται αναγκαστικά περιτομή και ο μεν Παύλος και οι δύο μαθητές του να διδάσκουν στα έθνη (των μη Εβραίων) ενώ οι άλλοι στην Ιουδαία (2.1-10). Εκείνοι, γράφει, δεν πρόσθεσαν τίποτα στη διδασκαλία του ίδιου (2.6) μα του είπαν να φροντίζει τους φτωχούς (9.10).
Προσέξτε καλά. Εδώ, κάποιος που δε γνώριζε καθόλου τον Ιησού ούτε ενδιαφέρθηκε να δει την οικογένειά του ή τους τόπους όπου έζησε, και βέβαια δεν άκουσε τον ίδιο να διδάσκει και αρχικά καταδίωξε και φυλάκιζε ή θανάτωνε χριστιανούς, τώρα ισχυρίζεται προς κατείχε καλύτερα (χάρη σε ένα όραμα το οποίο δεν περιγράφει) τη διδασκαλία του Ιησού, καλύτερα από τους τρεις κύριους μαθητές του!
Μετά, πάλι, κατηγορεί τον Πέτρο για προσποίηση κι εξαπάτηση! Όταν ο Πέτρος πήγε στην Αντιόχεια συνέτρωγε με εθνικούς μαζί με τον Παύλο και τους δικούς του, γράφει, μα όταν ήρθαν άλλοι Εβραίοι χριστιανοί από τον Ιάκωβο, ο Πέτρος, ακόμα και ο Βαρνάβας, κάθονταν κι έτρωγαν χώρια (2.11-14).
Στο υπόλοιπο της επιστολής προσπαθεί να νουθετήσει τους Γαλάτες που δεν ακολουθούν τη δική του εκδοχή της διδασκαλίας του Χριστού και παραθέτει μια από τις κυρίες δικές του ιδέες, δηλαδή της πίστης προς τον Ιησού ως Σωτήρα. Μετά αναφέρεται εκτεταμένα στον Αβραάμ και την αιχμαλωσία και δουλεία στον παλαιό ιουδαϊκό νόμο, ενώ τώρα με τη μεσολάβηση του Χριστού όσοι πιστεύουν σ΄ Εκείνον γίνονται ελεύθερα παιδιά του Πατέρα Θεού.
Στην Επιστολή προς Εφεσίους γράφει: “Έχετε σωθεί με τη [θεία] χάρη της πίστης: αυτό δεν προέρχεται από σας μα είναι δώρο του Θεού – όχι αποτέλεσμα έργων (=πράξεων, 2. 8-9). Αλλά, στην Καθολική Επιστολή του ο Ιάκωβος αντικρούει αυτήν την ιδέα του Παύλου γράφοντας: “Γνώριζε μάταιε άνθρωπε πως δίχως έργα η πίστη είναι νεκρή” (2.20). Μετά παραθέτει κι αυτός τον Αβραάμ που προχώρησε στην πράξη να θυσιάσει τον γιο του κι έτσι ” εκ των έργων ετελειώθει η πίστη” (2.21-23.)
Υπήρξε προφανώς ασυμφωνία μεταξύ Παύλου αφενός και Ιακώβου και των άλλων μαθητών αφετέρου. Και αυτή παραμένει.
Ο Παύλος εισήγαγε κι άλλες ιδέες που σύμφωνα με όλα τα διασωθέντα κείμενα δεν δίδαξε ο Ιησούς.
α) Η αμαρτία “εισήλθε στον κόσμο” μέσω του ανυπάκουου Αδάμ και λόγω αυτής ήρθε και ο θάνατος (Προς Ρωμαίους 5 .12). Ούτε σε άλλα κείμενα της Ιουδαϊκής παράδοσης απαντάται αυτή η διατύπωση.
β) Ρήξη με τον παλαιό ιουδαϊκό νόμο (Παλαιά Διαθήκη). Γράφει ο Παύλος: “Εγώ δε με το νόμο πέθανα όσον αφορά τον νόμο, για να ζήσω στον (ή, με τον) Θεό” (Προς Γαλάτες 2.19). Μια ακόμα ασυμφωνία με τον Ιάκωβο.
γ) Μια οικουμενική θρησκεία. Γράφει: “Δεν υπάρχει Ιουδαίος, ούτε Έλληνας, σκλάβος ή ελεύθερος, άντρας ή γυναίκα, διότι όλοι είστε ένα στον Ιησού Χριστό” (Προς Γαλάτες 3.28).
Αυτό το κόνσεπτ υπάρχει στην ιδέα της ενότητας που διατύπωσε ο Ιησούς (στα 4 κανονικά Ευαγγέλια), αλλά ο Παύλος με τα ταξίδια και τη διδαχή του στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μετέτρεψε μια εβραϊκή θρησκευτική κίνηση σε μια οικουμενική λατρεία.
Μόνο που δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τι ακριβώς δίδαξε ο Ιησούς. Το δε Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο είναι πολύ διαφορετικό και από τα 3 άλλα και από τις Επιστολές του Παύλου.
