Η παλαιότερη αναφορά Μόσχας είναι του 1147. Ο πρίγκιπας Yuri Dolgoruky φαίνεται να είναι ο ιδρυτής μα η ακριβής ημερομηνία της ίδρυσης παραμένει άγνωστη. Το 1147 η πόλη αναφέρεται στα Ρωσικά Χρονικά όταν ο Ντολγκορούκι, άρχοντας του Βλαδίμηρου και του Σούζνταλ έγραψε στον σύμμαχό του Svyatoslav, πρίγκιπα του Novgorod–Seversk να τον επισκεφθεί.
Η Μόσχα ήταν τότε ένα χωριό κι έγινε πρωτεύουσα της Muscovy χάρη στην επέκταση του Ντολγκορούκι (=Μακρυχέρης) και, κυρίως του ερχομού των Μογγόλων. Ποτέ δεν ήταν Πρωτεύουσα του Rus ούτε πήρε ποτέ αυτήν την ονομασία.
Τον 12ο αιώνα το Ρους ήταν μια ευρύτατη επικράτεια από ανταγωνιστικά πριγκιπάτα από τη Μαύρη Θάλασσα ως τον Αρκτικό Κύκλο (βλ. χάρτη, όπου η Μόσχα δεν εμφανίζεται). Το Κίεβο, θεωρούνταν τότε το ανώτερο πριγκιπάτο ή, κατά κάποιο τρόπο, πρωτεύουσα.
Μα επειδή οι άρχοντες όλοι εποφθαλμιούσαν τη γενική εξουσία, έκαναν συμμαχίες κι επιθέσεις κατά του Κιέβου. Όταν οι Μογγόλοι επιτέθηκαν κι έκαψαν το Κίεβο, τότε η Μόσχα, σχετικά ασφαλής, αναδείχτηκε σε πρωτεύουσα του Ρους Μεγάλου (και τα νότια πριγκιπάτα Ρους Μικρό). Στις πρώτες δεκαετίες του 12ου αιώνα αναπήδησαν τέσσερα κέντρα εξουσίας ή επιρροής: το Galich στα νοτιοδυτικά, το Chernigov στα νοτιο-κεντρικό (με πράσινο ελαφρύ), το Smolensk (κέντρο, κίτρινο) και το Vladimir-Suzdal βορειοανατολικά (σε μωβ).
Μα με τον αιματηρό πόλεμο 1146-1154 αναδείχτηκαν οι δυο μεγάλες συμμαχίες του Ντολγκορούκι με κόκκινα τετράγωνα (Vladimir-Suzdal, Novgorod-Seversk, Galich, Old Prussia και Plovotsi) και των εχθρών του (Smolensk, Chernigov, Ryazan, Volhynia, Poland και Ουγγαρία με μπλε τετράγωνα). Η Μόσχα (πράσινο, ανατολικά) συμμάχησε με τον Ντολγκορούκι και, επειδή βρισκόταν σε στρατηγικό σημείο, την έκανε πρωτεύουσά του.
Η Μόσχα έμεινε πρωτεύουσα στη δυναστεία των Rutikov και των Romanov. Ο Μέγας Πέτρος σχεδίασε κι έχτισε την Αγία Πετρούπολη (τσάρος 1682-1721) και την έκανε πρωτεύουσα το 1712. Μα οι Μπολσεβίκοι την άφησαν και ξαναγύρισαν στη Μόσχα το 1918. (Στη φωτό νόμισμα του Ιβάν Τρομερού με το έμβλημα της Μόσχας – ιππότης με δόρυ.)
Για 180 έτη (1305-1485) το Μεγάλο Πριγκιπάτο της Μόσχας (Muscovy) και το Μεγάλο Δουκάτο του Tver ανταγωνίζονταν και μάχονταν για επικράτηση στο Ρους. Νίκησε η Μόσχα. Αν νικούσε το Τβερ, η Ρωσική Ιστορία θα ήταν διαφορετική με τη Μόσχα να μένει μια επαρχιακή πόλη.
Μια ονομασία της Μόσχας είναι “Λευκή” ή “Λευκή Πέτρα”. Το 1366 τα ξύλινα τείχη της πόλης αντικαταστάθηκαν με δολομίτη και ασβεστόλιθο – άσπρα πετρώματα και τα δυο που χρησιμοποιήθηκαν και σε άλλα κτίρια. Το Κρεμλίνο ανακαινίστηκε και “κοκκίνησε” με τούβλα επί Ιβάν Τρομερού. Μα έμεινε η ανάμνηση του λευκού για την πόλη. (Στις φωτό Μόσχα και Τβερ.)
