1. Παρότι μαθηματικά (και γεωμετρία ή στερεομετρία) ασχολήθηκαν και ασχολούνται με τις διαστάσεις του κόσμου και ειδικότερα την τέταρτη, τα μαθηματικά δεν μπορούν να διερευνήσουν το θέμα των συντεταγμένων (κοινώς διαστάσεων), του χώρου και του χρόνου, για καταφανέστατους λόγους. Το θέμα εξετάστηκε παλαιότερα στα άρθρα Φιλ72.1: Οντότης, γνώση, εμπειρία (Α’), Φιλ72.2: Οντότης, γνώση, εμπειρία (Β’), Φιλ76.2: Τρισδιάστατος κόσμος; (Α’), Φιλ76.3: Τρισδιάστατος Κόσμος; (Β’), Φιλ76.4: Τρισδιάστατος Κόσμος; (Γ’), Φιλ76.5: Τρισδιάστατος κόσμος; (Δ’).
Αν το δ1 είναι μια γραμμή, το δ2 ένα τετράγωνο, το δ3 ένας κύβος και το δ4 ένα τετραδιάστατο σώμα, τι θα ήταν δ100 ή δ1000; Είναι πιθανό να υπάρχουν 1000 ή έστω 100 συντεταγμένες;
Μετά, αν το δ αντιπροσωπεύει ένα μήκος 10 μέτρων, το δ2 μπορεί κάλλιστα να είναι μόνο ένα μήκος (10 x 10 =) 100 μέτρα και όχι ένα τετράγωνο με 4 πλευρές των 10 μέτρων!
Η τέταρτη συντεταγμένη είναι ζήτημα ψυχολογικό και φιλοσοφικό.
2. Η ανάπτυξη ενός σπόρου σε φυτό ή δέντρο, έγραψα στα παλαιότερα άρθρα, είναι μια έκφραση της τέταρτης συντεταγμένης στον οικείο μας τρισδιάστατο όπως τον ξέρουμε κόσμο.
Η τέταρτη συντεταγμένη πρέπει να είναι η κίνηση ενός τρισδιάστατου σώματος μακριά από τον εαυτό του σε μια κατεύθυνση άλλη από τις τρεις συντεταγμένες, όπως ένας κύβος δημιουργείται από την κίνηση μιας επιφάνειας μακριά από τον εαυτό της . Και αυτό το κάνει κάθε σπόρος που φυτρώνει. Το κάνει επίσης μια μεταλλική μπίλια που θερμαίνεται και διαστέλλεται.
Η γραμμή χάνεται στο εμβαδόν της επιφάνειας. Η επιφάνεια χάνεται στη μάζα του στερεού. Ο σπόρος χάνεται στον οργανισμό του φυτού (μα και του ανθρώπινου σώματος).
Ένα σημείο σηματοδοτεί το τέλος της γραμμής. Μια γραμμή το όριο μιας επιφάνειας. Μια επιφάνεια το άκρο ενός στερεού. Ο καρπός σηματοδοτεί την ωρίμανση του φυτού.
Τρισδιάστατα σώματα είναι ουσιαστικά τομές τετραδιάστατων όντων. Κι ένα πεύκο σε μια δεδομένη στιγμή είναι η τομή ενός όντος που ξεκίνησε ως μικρό κουκουνάρι (καρπός με κέλυφος στην κουκουνάρα) και αναπτύχθηκε σε δέντρο. Το φεγγάρι είναι μια τομή ενός τετραδιάστατου πλάσματος που περιζώνει τη γη – μια υλική ζώνη σαν τα δακτυλίδια γύρω από τον πλανήτη Κρόνο.
Αυτές οι σκέψεις οδηγούν σε νέες κατευθύνσεις, νέες επισημάνσεις.
3. Μπορεί τρισδιάστατα πράγματα που στον κόσμο μας φαίνονται χωριστά και ασύνδετα να είναι τομές μερών (ή μελών) ενός τετραδιάστατου για μας ασύλληπτου σώματος. Είναι όπως όταν τα δάκτυλα στην ανοικτή φούχτα μας κυρτώνουν και με τα άκρα τους ακουμπούν σε μια επιφάνεια όπου αφήνουν ως αχνάρια 5 κύκλους διαφορετικών μεγεθών – που επίπεδα όντα (αν υπάρχουν) δεν μπορούν να δουν ως μέρη ενός πράγματος. Ή φανταστείτε ένα πεύκο κι ένα οριζόντιο επίπεδο παράλληλο με τη γη, να το τέμνει ψηλά εκεί που φουντώνουν πολλά κλαδιά: για τα όντα του επιπέδου (αν υπάρχουν), πολλές τομές θα φαίνονται χωριστές και ασύνδετες.
Ο τετραδιάστατος κόσμος είναι ο ίδιος που χωρίζει διάφορα στερεά στον κόσμο μας (δηλ. ο κοινός χώρος) μα συγχρόνως τα συνδέει σε κάποιο για μας άγνωστο ενιαίο ον. Το ίδιο κάνει μια επιφάνεια χωρίζοντας πολλές γραμμές και συγχρόνως ενώνοντας άλλες σε ένα σύνολο – όπως και το στερεό χωρίζει και συγχρόνως ενώνει επιφάνειες. Βλέπουμε έναν κύβο μα όχι τις επιφάνειες που τον συνιστούν: μόνο τις 6 επιφάνειες στα άκρα του κύβου.
Ένα δάσος μπορεί να είναι ένα ενιαίο σώμα στην τέταρτη διάσταση. Ομοίως μια πολυμελής οικογένεια ή οτιδήποτε παρόμοιο.
4. Η ανάπτυξη του σπόρου σε φυτό και η διαστολή της θερμαινόμενης μπίλιας συνεπάγονται χρόνο. Κάθε κίνηση στον χώρο συνοδεύεται από αυτό που αποκαλούμε κίνηση ή πάροδο του χρόνου. Ακόμα και κάτι που δεν φαίνεται να κινείται στον χώρο (ένας βράχος, νερό σε λίμνη, παρατημένο παλιό αμάξι) κινείται στον χρόνο καθώς τα στοιχεία εγκλωβισμένα στο σώμα του φεύγουν για να σμίξουν με τα συμπαντικά.
Ο χρόνος είναι ο χώρος που χωρίζει γεγονότα με τη σειρά της διαδοχής τους μα επίσης τα συνδέει σε διαφορετικά σύνολα – που συχνά για μας είναι ακατανόητα, άγνωστα, όπως ίσως ένα δάσος ή μια οικογένεια ως ενιαίο σώμα στην τέταρτη διάσταση. Δεν μπορούμε να εικονίσουμε τα σώματα στην τέταρτη διάσταση.
Ο “χρόνος” συμπεριλαμβάνει τώρα δυο έννοιες: έναν ορισμένο χώρο (= τέταρτη συντεταγμένη) και την κίνηση πάνω σε κείνο τον χώρο.
Η κίνηση μάλλον δεν υπάρχει στην πραγματικότητα μα σε μας φαίνεται να γίνεται διότι δεν βλέπουμε τον χρόνο ως χώρο.
Τι βλέπουμε; Στη συνηθισμένη μας κατάσταση (ονειρικής) αφύπνισης βλέπουμε διαδοχικές τομές των πραγμάτων σε διαδοχικές στιγμές που είναι η σχισμή του παροδικού παρόντος. (Αυτό το θέμα το κοιτάξαμε λεπτομερώς στα άρθρα ‘Πώς γνωρίζουμε τον κόσμο’. Φιλ51: Τι είναι ο κόσμος; (Β’), Φιλ52: Τι είναι ο κόσμος; (Γ’)
5. Από αυτήν την άποψη, κάθε στιγμή το μέλλον είναι προκαθορισμένο και υπάρχει. Αλλά κάθε στιγμή ανα-προκαθορίζεται συνεχώς ανάλογα με τα τεκταινόμενα στο δεδομένο παρόν καθώς εισέρχεται ένας νέος παλμός συνειδησίας και βούλησης.
Στη Βεδική Παράδοση και ορισμένες διατυπώσεις εσωτερικής διδασκαλίας υπάρχει το Αιώνιο Παρόν όπου τα πάντα συνυπάρχουν σε όλες τις δυνατότητες και εκδοχές τους. Αυτή είναι η Αιωνιότητα και ο χρόνος είναι μια ακόμη συντεταγμένη, η τέταρτη όπως οι άλλες τρεις.
Υπάρχουν δύο ακόμα, δίνοντας ένα σύνολο έξι διαστάσεων. Αυτές συμβολίζονται από το εξάκτινο αστέρι του Δαυίδ (ή Σολομώντα), όπου ένα ισόπλευρο τρίγωνο υπερεπιβάλλεται με τη μια γωνία προς τα κάτω πάνω σε άλλο ισόπλευρο τρίγωνο με βάση της δυο γωνίες.
Στη Βεδική Παράδοση, πάλι, υπάρχει η ιδέα του “εκτεταμένου σώματος” linga ṡarīra: αυτό είναι το “λεπτό σώμα” του ανθρώπου που αλλάζει συνεχώς χάρη στην αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον μα παραμένει ίδιο όχι μόνο από τη γέννηση ως το θάνατο (όπως το οργανικό κορμί), αλλά και από μια ενσωμάτωση σε άλλη.

Αν το επίπεδο της Συνειδησίας μας ήταν ανώτερο, η δύναμη αντίληψής μας επίσης θα ήταν ανώτερη και θα βλέπαμε τότε πέρα από τη στενή σχισμή της στιγμής, όχι τομές πλέον της πραγματικότητας μα παρελθόν και μέλλον μαζί στο παρόν. Όπως σε μια απλούστευση, πχ. ένας ορειβάτης στην κορφή ενός βουνού βλέπει ένα τρένο να κινείται: βλέπει και το παρελθόν του τρένου (από όπου έρχεται) και το μέλλον του (στο οποίο πηγαίνει). Αυτό όμως είναι πολύ διαφορετικό θέμα.