Αυτό που βλέπουμε στον κινηματογράφο το βλέπουμε σε όλες τις (Καλές) Τέχνες. Σήμερα θα μείνω με τον κινηματογράφο και μερικές Δυτικές ταινίες που καταδείχνουν (άθελα) την κατρακύλα προς εκφυλισμό και βαρβαρότητα.
Κάποτε, όχι και τόσο παλιά, οι Τέχνες θεωρούνταν ως συνομιλία μεταξύ δημιουργών και κοινού (δηλ. ακροατών ή θεατών, ανάλογα). Τώρα, εκτός από λιγοστές εξαιρέσεις, τείνουν να αυτο-διαφημίζονται ή να προπαγανδίζουν. Σε όλες τις τέχνες ένα έργο που είχε σημασία τώρα ανακυκλώνεται κι επαναπροσδιορίζεται σε πιο ευπρόσιτη κι εύπεπτη μορφή για να “πουλήσει” περισσότερο και να φέρει μεγαλύτερη είσπραξη.
Δεν είναι λίγες οι καλές ταινίες που μεταποιήθηκαν σε άψυχες μα προσοδοφόρες εκδοχές ή φανταχτερές συνέχειες, πιο μεγαλεπήβολες, πιο θορυβώδεις μα ανούσιες. Το ηθικό μήνυμα συμπιέζεται τόσο που μόλις κι επιβιώνει κάτω από συχνά κακή ηθοποιία, εξυπνακισμούς, γυαλιστερά χρώματα και μπόλικη βαβούρα.
Πάρτε για παράδειγμα το θρυλικό γουέστερν The Magnificent Seven του 1960 (σκηνοθεσία John Sturges, μουσική Elmer Bernstein). Ναι, ήταν βασισμένο στο ιαπωνικό Seven Samurai του Akira Kurosawa του 1954, μα το βρήκα πολύ καλύτερο – παρά την αντίθετη γνώμη όλων των κριτικών. Είναι η απλή πλοκή όπου μια αγροτική κοινότητα αποφασίζει να μισθώσει με τα ελάχιστα τιμαλφή τους μια ομάδα 7 πιστολέρο να τους προστατεύσουν ενάντια σε μια σπείρα ληστών που τους καταπιέζουν, αρπάζοντας τα προϊόντα τους. Μα μαζί με το κεντρικό θέμα του νόμου και ανομίας και της αποκατάστασης της ευταξίας, παρουσιάζονται κι άλλες ιδέες, όπως η αγνοημένη μα αναπόδραστη σπουδαιότητα της αγροτικής παραγωγής και του χωριού και η αφέλεια των χωρικών αφενός μα και η καχυποψία και πονηριά τους αφετέρου (καθώς έκρυψαν τις γυναίκες τους). Τελικά οι μισθοφόροι εξόντωσαν τους ληστές (εξαιρετικός ο Eli Wallach ως αρχηγός τους Καλβέρα), μα οι πραγματικοί νικητές ήταν οι αγρότες. Και ο πιο νεαρός πιστολέρο (Horst Buchholz) έγινε αγρότης για να μείνει με την κοπέλα. Οι πιστολέρο όλοι έπαιξαν τους ρόλους τους υπέροχα.
Το 1969 και 1972 ακολούθησαν δυο συνέχειες (The Guns of the Magnificent Seven και The Magnificent Seven Ride) που ήταν εντελώς ανούσιες.
Το 2016 παρουσιάστηκε το νέο The Magnificent Seven με τους Denzel Washington, Chris Pratt, Eathan Hawke, Vincent D’ Onofrio, τον Κορεάτη Lee Byung hun και άλλους. Ακολουθεί γενικά την πλοκή της πρώτης ταινίας μα τώρα είναι μια χήρα που πάει να βρει μισθοφόρους και όντως βρίσκει τον σερίφη Chisholm (Denzel Washington) ο οποίος μαζεύει τους υπόλοιπους. Μα προς το τέλος μαθαίνουμε πως θέλει να τιμωρήσει τον κακό Bogue που έχει καταλάβει όλη την κοινότητα της Rose Creek για φτηνή εργασία στο ορυχείο του, διότι είχε σκοτώσει με μια συμμορία την οικογένειά του. Παρά ορισμένες ωραίες σκηνές, η ταινία έχει πολύ πιστολίδι (ιδίως με το Galling πολυβόλο) που δεν προσθέτει τίποτα ουσιαστικό. Ούτε οι υπερβολές στα κατορθώματα των πιστολέρο εντυπωσιάζουν μετά από εκατοντάδες πανομοιότυπες υπερβολές σε ταινίες δράσης που σπάνια προσφέρουν κάτι καλύτερο.
Σε τέτοιες προσπάθειες το κέρδος είναι ο πρώτος στόχος, όχι η παραγωγή μιας καλής ταινίας. Και κέρδος πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξει αλλά όχι να είναι ο μόνος σκοπός. Μα οι καπιταλιστές παραγωγοί θέλουν απόδοση από την επένδυσή τους. Θα προσφέρουν ό,τι βλέπουν να έχει ζήτηση από τις μάζες. Άλλοι πάλι θα προωθήσουν εικόνες και θέματα που προπαγανδίζουν κάποια εξτρεμιστική ιδεολογία.
Ο Walt Disney απέτυχε να κάνει ταινία το παραμύθι η Πεντάμορφη και το Τέρας τις δεκαετίες 1930 και 1940. Αυτό το πέτυχε μια γαλλική παραγωγή το 1946 του Jean Cocteau με τον Jean Marais (το Τέρας la bête) και την Josette Day (la Belle η Πεντάμορφη). Ακολούθησαν πολλές άλλες εκδοχές (Beauty and the Beast) όπως το 1991 και το 2017 και μια γαλλική του 2014. Επίσης το σίριαλ 2012-16 κι ένα ιταλικό το 2015.
Οι ταινίες Jurassic Park με τους δεινόσαυρους και τους ράπτορες επίσης ξεκίνησαν με μια σχετικά καλή ταινία όπου δίνεται η προειδοποίηση για την εμμονή μας να προωθούμε την τεχνολογία και μικροβιολογία και να ελέγξουμε τη Φύση, άσχετα με τις επικίνδυνες επιπτώσεις. Ωραία αυτά τα προϊστορικά τέρατα, μα κι επικίνδυνα. Όμως μερικοί τα θέλουν ως νέα όπλα!
Οι επόμενες ταινίες είχαν περισσότερη δράση και πιο έξυπνα και τρομερά ζώα (με περισσότερα δόντια!) – χωρίς να λένε τίποτα καινούριο.
Πώς κρίνουν οι κριτικοί;
Πώς κρίνετε εσείς;
