1. Έχω αναφερθεί στο παρελθόν στον σχεδόν λησμονημένο Oswald Spengler (1880-1936) που ήταν ένας Γερμανός ιστοριογράφος με ισχυρό ενδιαφέρον στη φιλοσοφία και τις επιστήμες και τη σχέση τους με τη δική του θεωρία της ανακύκλησης της ιστορίας.
Είναι γνωστός χάρη στο μνημειώδες βιβλίο του Der Untergang des Abendlandes (Η παρακμή της Δύσης), 1918 και 1922. Η βασική θεωρία του ήταν πως κάθε πολιτισμός (kultur, για την ακρίβεια, culture = καλλιέργεια ή κουλτούρα) είναι ένας πολύ μεγάλος οργανισμός περιορισμένης και συχνά προβλέψιμης διάρκειας ζωής. Προέβλεψε πως γύρω στο 2000 ο Δυτικός πολιτισμός θα εισερχόταν σε ένα στάδιο προθανάτιο, μια περίοδο περίπου 2 αιώνων όπου θα άκμαζε η λαϊκίστικη δικτατορία, ή (θέτοντάς το αλλιώς) η εκτελεστική πλευρά της κυβέρνησης θα αποκτούσε μεγάλη εξουσία. Μετά θα ερχόταν η κατάρρευση.
Θεωρείται γενικά συντηρητικός εθνικιστής και αντιδημοκρατικός. Μα δεν υποστήριξε τον ναζισμό κι εναντιώθηκε στον ρατσισμό του. Παρότι προτιμούσε τον Μουσολίνι από τον Χίτλερ, τον επέκρινε αυστηρά για τις ιμπεριαλιστικές περιπέτειές του. Επηρέασε πολλούς ιστοριογράφους – F. Borkenau, A.J. Toynbee, S. Huntington.
2. Η πρόβλεψή του για τον Δυτικό Πολιτισμό έχει 4 απόψεις.
α) Όλες οι Δυτικές δημοκρατίες θα αλλάξουν καθεστώς βαθμιαία και θα προωθούν τα συμφέροντα των πλουσίων και προνομιούχων.
β) Αυτή η εξέλιξη είναι αναπόδραστη και θα επιφέρει την παρακμή της Δύσης διότι οικονομίες που λειτουργούν για ελίτ και προνομιούχους δεν υπηρετούν τον λαό, δεν χρηματοδοτούν έρευνα και καινοτομία που θα βοηθήσει τον λαό κι επομένως μαραζώνουν και παραπαίουν.
γ) Ο τύπος [που τώρα είναι τα ευρύτερα ΜΜΕ] θα περιέλθει στην ιδιοκτησία ή στον έλεγχο της προνομιούχας ελίτ που θα αποφασίζει ποιες θα είναι οι ειδήσεις, οι οποίες πάντα θα προωθούν τα συμφέροντά της. Συνεπώς ο πολύς λαός δεν θα γνωρίζει τι γίνεται και δεν θα μπορεί να ψηφίζει γνωστικά.
δ) Στην πολιτική θα κυριαρχούν ανίκανοι ηγέτες που θα αναδύονται από λαϊκίστικα κόμματα και θα παίρνουν συχνότερα τη μορφή “καισαρισμού” (=δικτάτορα) πάσχοντας από ναρκισσισμό και πλήρη έλλειψη δεξιότητας να κυβερνήσουν μια σύγχρονη χώρα.
3. Οι προβλέψεις του Oswald Spengler επαληθεύθηκαν.
Πάρτε το (α). Είναι φανερό πως το χάσμα μεταξύ φτωχών και πλουσίων διευρύνεται υπέρ των πλουσίων – σε όλες τις Δυτικές χώρες και κυρίως στην Αμερική.
Πάρτε το (γ). Αριστερά μίντια (εφημερίδες, ραδιοσταθμοί και υποδεέστερα κανάλια) δοξάζουν αριστερές δραστηριότητες στην κοινωνία και πολιτική στρεβλώνοντας ως φασιστική κάθε δεξιά ενέργεια. Το αντίστροφο συμβαίνει με δεξιά μίντια. Στην Ελλάδα τα μίντια δεν είναι όλα συγκεντρωμένα σε λιγοστούς ιδιώτες μα τείνουν σε αυτήν την κατεύθυνση. Στις πιο ανεπτυγμένες χώρες – Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, ΗΠΑ – τείνουν να συγκεντρώνονται στα χέρια προνομιούχων ή πλουτοκρατών.
Η τάση που ιχνηλάτησε ο Oswald Spengler οπωσδήποτε ανακόπηκε από τα προγράμματα του Ρούζβελτ και του Κέινς το 1935 και ως τη δεκαετία 1970. Μα με τον Ρέιγκαν στην Αμερική και τη Θάτσερ στη Βρετανία η τάση πήρε νέα, ισχυρή φόρα. Η κυβερνητική πολιτική, εκτός από πολύ λίγες εξαιρέσεις ευνόησε την ελίτ των προνομιούχων. Συνεχίζει!
Οι ηγέτες (στο δ) είναι δειλοί και ανίκανοι κοιτώντας μόνο δικά τους προσωπικά και κομματικά συμφέροντα για διακράτηση της εξουσίας….
4. Στην Ανατολή οι χώρες στο τόξο Ιαπωνία, Ν. Κορέα, Ταιβάν και Σιγκαπούρη σημείωσαν μεγάλη και ραγδαία ανάπτυξη με πολιτικούς που ευνοούσαν τον λαό γενικά.
Αυτό σταμάτησε στην Ιαπωνία τη δεκαετία 1990. Στην Κορέα και αλλού γύρω στο 1980. Μια ανάπτυξη που έτρεχε μετά το 1960 με περίπου 14% σταμάτησε κι άρχισε να σέρνεται. Η οικονομία στράφηκε προς τα συμφέροντα της ελίτ.
Μόνο η Κίνα σήμερα (Φεβ 2021) εξακολουθεί να φροντίζει για την ανύψωση των μαζών του λαού. Ο Μάο απάλλαξε τη χώρα (με τεράστιο κόστος σε ζωές και δυστυχία) από τους ραντιέρηδες τσιφλικάδες και τον αισχρό προσοδισμό τους (μη-δεδουλευμένα εισοδήματα από την εκμετάλλευση γης και ανθρώπων). Ο Ντενγκ μετά εισήγαγε τον καπιταλισμό: “μαύρη γάτα, άσπρη γάτα: φτάνει να πιάνει ποντίκια”. Και ο Xi Jinping έδωσε νέα ώθηση καταπολεμώντας τη διαφθορά (Ιανουάριο 2026, μεγάλες εκκαθαρίσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις) και προωθώντας όλους τους τομείς της οικονομίας για τον λαό.
Θα διαρκέσει άραγε;… Πάντως, σε καμιά άλλη χώρα δεν φαίνονται πολιτικοί που να φροντίζουν για την πραγματική ανύψωση των μαζών.
Όμως στις άλλες προβλέψεις του ο Σπένγκλερ φαίνεται να δικαιώνεται.
