η Φύση παίζει ζάρια, όχι κάποιος θεός, όμως οι ζαριές της υπακούουν σε νόμους
Στο άρθρο του «Η Φύση παίζει ζάρια» (Καθημερινή 1/7/26) ο Ηλίας Μαγκλίνης ασχολείται με τους στοχασμούς του γνωστού μας κοσμολόγου Δημήτρη Νανόπουλου . Και αναφέρεται στο βιβλίο του Ο Κβαντικός Μύθος του Σίσυφου. Και γράφει:
Αντιγράφω από την αρχή του βιβλίου: «Οι ραγδαίες εξελίξεις στην Αστροσωματιδιακή Φυσική –την ενοποιημένη Φυσική του Μικρόκοσμου και του Μακρόκοσμου– υποδεικνύουν ένα Σύμπαν που ίσως να γεννήθηκε ως κβαντική διακύμανση από το κβαντικό κενό, το οποίο πολλοί ταυτίζουν με το απόλυτο “τίποτα”.
»Αναδύεται έτσι ένα νέο φιλοσοφικό σύστημα, που θυμίζει σαφώς τη φιλοσοφία του παραλόγου όπως την παρουσίασε ο Αλμπέρ Καμύ στον Μύθο του Σίσυφου. Θα μπορούσαμε να πούμε, σχηματικά, ότι ζούμε μέσα σε ένα Σύμπαν “παράλογο” και “αδιάφορο”.
»Και όμως, αυτή η αδιαφορία είναι η πιο ειλικρινής μορφή “σχέσης” που μπορεί να μας “προσφέρει” το Σύμπαν. Γιατί μέσα σε αυτή την απουσία νοήματος, ουσιαστικά γεννιέται η δική μας ανάγκη να ανακαλύψουμε το νόημα. “Κάπου, κάτι εκπληκτικό περιμένει να ανακαλυφθεί” λέει ο Καρλ Σαγκάν. Και προσωπικά πιστεύω ότι η ίδια η ανθρώπινη περιέργεια είναι μια από τις πιο καθαρές αποδείξεις ότι υπάρχουμε: curiosus, ergo sum. (…) Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν το Σύμπαν είναι αδιάφορο προς εμάς αλλά το πώς εμείς στεκόμαστε απέναντι σε αυτό, τι μπορούμε να πάρουμε από το Σύμπαν, πώς μπορούμε να το κατανοήσουμε και έως πού μπορούμε να κατανοήσουμε τις βαθύτερες δομές του. Και η αλήθεια είναι ότι έχουμε καταφέρει πάρα πολλά. Εχουμε φτάσει σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο κατανόησης της λειτουργίας της Φύσης. Τα μυστικά όμως είναι ακόμη πολλά.
Ο Νανόπουλος αναφέρει πως η φράση με «τα ζάρια» απηχεί τα λόγια του Αϊνστάιν όταν είπε ενάντια στις θεωρίες αβεβαιότητας και τυχαιότητας πως «Ο Θεός δεν παίζει ζάρια»! Και διευκρινίζει:
Εγώ θα πω ότι η Φύση παίζει ζάρια, όχι κάποιος θεός, όμως οι ζαριές της υπακούουν σε νόμους. Δηλαδή: η τυχαιότητα μπορεί να ενέχει χάος, όμως αυτό το χάος μην το βλέπουμε σαν το αντίθετο της τάξης αλλά σαν το υπόστρωμά της. Το συγκλονιστικό εδώ είναι ότι ψήγματα αυτών των σύγχρονων θεωριών της Φυσικής είχαν ήδη αναπτύξει άνθρωποι όπως ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Δημόκριτος.
Υπάρχουν πολύ αρχαιότερα συστήματα φιλοσοφικής έρευνας και διεισδυτικής στόχασης που λένε πως δεν μπορεί να υπάρχει χάος διότι το Υπέρτατο Ον από όπου εκπορεύεται το γνωστό μας (μα άγνωστο) Σύμπαν ευθύς εξαρχής εδραιώνει την Ευταξία με την οποία και μέσα στην οποία ενυπάρχουν όλα τα εκδηλωμένα φαινόμενα. Μόνο η δική Του άμωμη Πρωτουσία είναι το υπόστρωμα. Όλα τα άλλα είναι νεφελώδη φαντασιοκοπήματα…
