Αντιρρήσεις και επικρίσεις κατά της Μπχαγκαβάντ Γκητά έχουν διατυπώσει πολλοί χριστιανοί θεολόγοι. Η κύρια ένστασή τους είναι πως διδάσκει πόλεμο και όχι συμφιλίωση, ειρήνη, αγάπη. Όμοιες αντιρρήσεις, συνολικά 10, έχει διατυπώσει στο Διαδίκτυο και κάποιος Balgit Atticus Finch, τον οποίο δεν μπόρεσα να εντοπίσω. (Υπάρχει ο δικηγόρος Atticus Finch στο μυθιστόρημα της Harper Lee του 1960 To kill a Mockingbird.) Ίσως να είναι ψευδώνυμο.
1) Δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ στη συμπεριφορά των Pāṇḍava και των Kuru ούτε ξεκάθαρη δικαίωση για τον πόλεμο.
Ο Φ προφανώς δεν γνωρίζει την ιστορία στο επικό Mahābhārata, όπου ανήκει ως ένα πολύ μικρό τμήμα η Μπ Γκ. Οι 5 Pāṇḍava αδελφοί ήταν οι νόμιμοι δικαιούχοι του βασιλείου, το οποίο έπαιξε στα ζάρια ο μεγαλύτερος Yudhiṣtḥira κι έχασε. Συμφωνήθηκε πως οι 100 Kaurava με τον Duryodhana επικεφαλής θα είχαν το βασίλειο για 13 έτη και μετά θα το επέστρεφαν. Αλλά αρνήθηκαν να το επιστρέψουν παρά τη μεσολάβηση του ένδοξου Shrī Kṛṣṇa. Έτσι ο πόλεμος έγινε αναπόφευκτος. Ο Άρτζουνα των Πάνταβα βλέποντας τους συγγενείς, φίλους και τον δάσκαλό του, τον εξαιρετικό Droṇa, στο άλλο στρατόπεδο καταλήφθηκε από συναισθηματισμό και δεν ήθελε να πολεμήσει. Τότε ο Κρίσνα του υπενθύμισε πως ήταν Ξατρίγιας, στην κάστα των αρχόντων πολεμιστών και κυβερνητών που είχαν καθήκον να διατηρούν το Δίκαιο εξαλείφοντας κάθε αδικία (κεφ2).
Ο Ιησούς Χριστός επίσης διακήρυξε (Λουκά 12.40-53): «Ήρθα να βάλω πυρ στη γη… όχι ειρήνη αλλά διαίρεση… πατέρας εναντίον γιου και γιος εναντίον πατέρα και μητέρα εναντίον θυγατέρας και θυγατέρα εναντίον μητέρας» κλπ.
Ο Κρίσνα όμως λέει επίσης πως ο αληθινός Εαυτός δεν σκοτώνει και δεν σκοτώνεται: ο πόλεμος είναι μόνο μια παράσταση.
2) Ο πόλεμος είναι σε αντίθεση με οικουμενικές αρχές καλοσύνης και αδελφικότητας. Σε ορισμένα εδάφια λέγεται πως η δράση πρέπει να αποσκοπεί στην ευημερία του κόσμου και όλων των πλασμάτων (3.20, 12.13-14).
Οι παραπομπές λένε (3.20) «Να πράττεις έχοντας στον νου την ευημερία του κόσμου» (loka-saṅgraha = συνοχή του κόσμου). Στο 12.4 λέγεται ο άνθρωπος να βρίσκει ευχαρίστηση στην ευημερία όλων των πλασμάτων και εξηγεί πως πρέπει να δρα ελέγχοντας αισθήσεις [κι επιθυμίες] και όντας παντού με σταθερή διάνοια. Στις στροφές 12.13-14 εξηγεί ακόμα πως το άτομο πρέπει να μην τρέφει μίσος για κανέναν και το ίδιο να είναι συμπονετικό και φιλικό δίχως προσκόλληση κι εγωισμό.
Αν το άτομο πρέπει να πολεμήσει για να επικρατήσει Δικαιοσύνη, ας το κάνει δίχως εγωισμό και πάθος!
3) Το κόνσεπτ της αθάνατης ψυχής δεν αποδεικνύεται ενώ πολλές πράξεις δικαιολογούνται από αυτό.
Ο Φ συγχέει «ψυχή» με «εαυτό». Πουθενά στην Γκήτα δεν αναφέρεται ο όρος ψυχή. Αναφέρεται μόνο ο όρος ātman «εαυτός», διάφορα άλλα όργανα όπως ο νους ή σκέψη (citta: 6.18, 20 και 12.9) και η λειτουργία διάκρισης (buddhi: 2.41, 10.4, 18.17 κλπ.) και άλλα. Η αθανασία του Άτμαν είναι δεδομένη στην όλη Βεδική Παράδοση, στα φιλοσοφικά συστήματα και τις σέχτες του Ινδουισμού, όπως στον χριστιανισμό η αθανασία της ψυχής.
4-6) Το σύστημα των varṇa (= κάστες) δεν εναρμονίζεται με την αφήγηση για φυλές, μύθους [με θεότητες και υπερφυσικά όντα] σε άλλα κείμενα.
Το βιβλίο [Μπ Γκ] υποστηρίζει ένα ταξικό σύστημα που συγκρούεται με οικουμενικές αρχές ισότητας. Η κάθε κάστα να κάνει μόνο μια εργασία.
Είναι φανερό πια πως ο Φ δεν γνωρίζει την κουλτούρα της Αρχαίας Ινδίας και το ευρύτερο πλαίσιο του επικού Μαχαμπχάρατα. Επίσης πως παπαγαλίζει την «ισότητα» ενώ δεν υπάρχει καμιά οικουμενική αρχή. Ένας χοντρός κοντός άνδρας δεν είναι ίσος με μια ψηλή λιγνή γυναίκα, μητέρα δυο παιδιών. Ένας Διοικητής περιφέρειας ή μεγάλης μονάδας στρατού δεν είναι ίσος με έναν ιερωμένο ή έναν νεκροθάφτη. Κάθε άτομο είναι διαφορετικό και αήσο με διαφορετικές ιδιαίτερες ανάγκες.
Οι 4 κάστες brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya και śūdra (βραχμάνοι, ιερωμένοι, δάσκαλοι· πολεμιστές και κυβερνήτες, άρχοντες· παραγωγοί κι έμποροι· σούδροι της υπηρετικής κατώτερης τάξης) αντιστοιχούν σε 4 πλατιά επίπεδα λειτουργιών σε κάθε ευνομούμενη κοινωνία. Το πρόβλημα ήταν ( και είναι) πως είχες άπληστους, αισχρούς βραχμάνους, ηλίθιους, άρπαγες ξατρίγιες, ανίκανους και ανέντιμους παραγωγούς και έξυπνους, έντιμους, ικανούς σούδρους, μα όλοι δεσμεύονταν στην κάστα τους λόγω θεσμοθετημένης κληρονομικότητας!
Δυστυχώς η θεσμοθετημένη κληρονομικότητα βλάπτει και στη σύγχρονη εποχή σε μικρό ή μεγάλο βαθμό την κοινωνία. Βλέπεις ανίκανους, ματαιόδοξους γόνους πολιτικών να μπαίνουν στο κόμμα του πατέρα ή παππού τους. Βλέπεις όμοιους γόνους πλούσιων οικογενειών να διοικούν επιχειρήσεις στην καταστροφή τους.
Θα έπρεπε όλοι να τηρούν αυστηρά την αρχή της αξιοκρατίας!
7-9) Αφοσίωση και λατρεία τονίζονται να είναι μόνο μια Οδός προς τον Θεό. Γιατί αυτός περιμένει τέτοια συμπεριφορά από τους ανθρώπους;
Άλλος τρόπος είναι δράση με μη-εγωιστική επιθυμία. Μα δεν έχει εγωιστική επιθυμία και η προσπάθεια να επιφέρεις δίκαιο (dharma);
Είναι και η οδός της γνώσης. Αυτή είναι μια ιδιότητα του μυαλού. Το μυαλό είναι δώρο του Θεού στον άνθρωπο. Κυκλικό επιχείρημα.
Ο Θεός δεν απαιτεί όπως στις Αβρααμικές θρησκείες, αφοσίωση και λατρεία. Η Γκητά εξηγεί πως ένα μέρος της Θεϊκής Ουσίας γίνεται άνθρωπος. Στο 15.7 λέει πως ένα αθάνατο κομμάτι του Θεού ενσαρκώνεται στον γνωστό μας κόσμο. Στο ίδιο εδάφιο λέει πως στον άνθρωπο δίνονται και νους και άλλα όργανα. Οπότε είναι φυσικό ο άνθρωπος που το γνωρίζει ή το διαισθάνεται να θέλει να ενωθεί με το Ον προέλευσής του.
Για να επιτύχει πρέπει να μάθει να δρα δίχως εγωισμό και προσκόλληση, όπως ήδη ανάφερα στο τμήμα §2. Και φυσικά μπορεί να ακολουθήσει την Οδό της Γνώσης με διάφορες πρακτικές που δίνει ο Κρίσνα όπως διαλογισμός (12.12 και 13.24), δράση με απόσπαση κλπ.
10) Η Γκητά μιλάει για μεταθανάτιο παράδεισο και κόλαση, όπου βασανίζεται η ψυχή. Αυτό συγκρούεται με λογική και καλοσύνη.
Στην Γκητά, όπως και σε άλλα βεδικά κείμενα, βλέπουμε να ισχύει ο νόμος του Κάρμα, της–Αιτίας–και–Αποτελέσματος: καλές πράξεις επιφέρουν καλές συνθήκες αργότερα, κακές – κακές. Ο παράδεισος και η κόλαση, αν όντως ισχύουν, είναι συνέπειες καλών ή κακών πράξεων. Σε αντίθεση με Αβρααμικές θρησκείες δεν είναι μόνιμοι τόποι απόλαυσης ή βασανισμού. Στο 6ο κεφάλαιο (στροφή 36 κι έπειτα) λέγεται ξεκάθαρα πως οι άνθρωποι ξαναγεννιούνται. Ο ειλικρινής γιόγκης επανενσωματώνεται σε καλές συνθήκες και συνεχίζει την προσπάθεια να συγχωνευθεί στο Μπράχμαν.
