“Τίποτα το κακό στην κατάλυση. Τίποτα το καλό στην ανασύσταση”.
Τυλιγμένος στην χλαμύδα του, ο αυτοκράτωρ κοίταζε στοχαστικά από το ανοιχτό παράθυρο του ησυχαστηρίου του τη θάλασσα του Μαρμαρά που λαμπύριζε κι άφηνε ανάλαφρες πνοές ατμού (μόλις που διακρίνονταν) να ανεβαίνουν στον καλοκαιρινό ήλιο. Στο βάθος δύο βαριά πολεμικά έφευγαν από τον αραγμένο στόλο με ανοιχτά τα μεγάλα τους πανιά.
Ξαναδιάβασε φωναχτά από το “Τα εις Εαυτόν” του Μάρκου Αυρηλίου, του φιλόσοφου βασιλιά της Δυτικής Ρώμης, το τέταρτο γνωμικό του έκτου βιβλίου: “Όλα τα αντιληπτά αντικείμενα μεταβάλλονται ταχέως και αν έχουν ενιαία ουσία εξατμίζονται, αν όχι διασκορπίζονται στα συστατικά τους.”
Ο Ασιάτης αναχωρητής μπήκε στο δωμάτιο και στάθηκε κοντά του. Κουρεμένος σαν φαλακρός με σκιστά μάτια φορούσε μόνο μια πουκαμίσα που σερνόταν στα γυμνά πόδια του.
“Να”, εξήγησε στον μοναχό, “Ο στόλος διαλύεται καθώς αποτελείται από ξεχωριστά κομμάτια ενώ το ενιαίο νερό εξατμίζεται λόγω ζέστης. Καθίστε”.
“Γι’ αυτό λέμε πως ο κόσμος είναι πλάνη, ψευδαπάτη” είπε ο ξένος μοναχός που ήρθε με μια αντιπροσωπεία και είχε προσελκύσει την προσοχή του στοχαστικού αυτοκράτορα. “Μεγαλειότατε, θέλατε να μάθετε ποιος είμαι και τι ακριβώς κάνω. Είμαι κάποιος που έπαψε να πολεμά την πραγματικότητα του Σύμπαντος και το θυμίζω συχνά στον πρεσβευτή μας”.
“Κάτι τέτοιο έγραψε και ο δικός μας σοφός στωικός. Όλα τα εξωτερικά είναι πέρα από τον έλεγχο μας”, είπε ο αυτοκράτορας. “Ειρήνη έχει αυτός που αποδέχεται την πραγματικότητα, όχι όποιος αφήνεται σε απραξία”.
“Στο Ζεν είμαστε πιο λακωνικοί εμείς, μεγαλειότατε! Το λέμε με μία λέξη – mu!.. Είναι η εξαφάνιση του εγώ πριν καν αρχίσω μια φράση”. Και πρόσθεσε: “Στο Zεν λέμε: Πριν τη φώτιση με το θείο συμπαντικό φως, που είναι η πηγή των πάντων και των δυο μας, κόβεις το ξύλο, φέρνεις νερό. Μετά τη φώτιση, πάλι κόβεις το ξύλο, φέρνεις νερό!”
Ο αυτοκράτορας κούνησε το κεφάλι του συναινώντας. Κάπου είχε διαβάσει κάτι παρόμοιο. “Πριν τη γνώση και την υπομονή να ανέχεσαι την ανοησία γύρω σου. Μετά την έγερση της σοφίας να ανέχεσαι ήρεμα κάθε ανοησία”.
Και καθώς μιλούσε πάλι του φάνηκε πως ήταν πολλά τα λόγια και γι’ αυτό ίσως μειδιούσε ο ξένος μοναχός. Έτσι πρότεινε άλλη διατύπωση:
“Τίποτα το κακό στην κατάλυση. Τίποτα το καλό στην ανασύσταση”.
“Τίποτα,” αντήχησε ο αναχωρητής, “είναι η μήτρα των μεταβαλλόμενων μορφών. Το τίποτα που είναι ύπαρξη – απλή κι αιώνια”.
“Χα!” αντέτεινε ο αυτοκράτορας. “Σοφία δεν έχει να κάνει με γεγονότα που αλλάζουν γοργά και αναπόφευκτα μα με την ουδέτερη σχέση μας μ’ αυτά. Το εγώ θέλει να τα ελέγχει”.
“Εξαφάνιση του εγώ ίσον ελευθερία ίσον τίποτα ίσον ύπαρξη, ίσον σοφία.”
Οι δύο άντρες ένιωσαν ένα στην ενιαία κατανόηση.
