οι κριτικοί δεν τολμούν να αναλύσουν καμιά φράση μα παρασύρονται από τη ψευτο-ποιητική φλυαρία
Διάβασα ένα άρθρο στην Καθημερινή για το έργο του λογοτέχνη Οι «Πεζοί Ρυθμοί» (1922): αυτά λέει η αρθρογράφος – «αποτελούνται από 33 πεζά κείμενα μικρής έκτασης που έχουν όμως ποιητικότητα, ρυθμό και λυρικότητα» Και συνεχίζει -.
Σύμφωνα με τον Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο οι «Πεζοί Ρυθμοί» είναι ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα βιβλία του Ζαχαρία Παπαντωνίου κι εκείνο που αμεσότερα τον εκφράζει. Το 1954 γράφει πως:
«Οι ‘Πεζοί Ρυθμοί’μάς έχουν αποδείξει ήδη πως αντέχουν στον χρόνο. Εχουν ψυχή. Μιά συλλογισμένη, μελαγχολική και συχνά απελπισμένη ψυχή. Μια ευαίσθητη, πολύ ευαίσθητη ψυχή. Ψυχή και τέχνη.»
Ο Κ.Ν. Παππάς στο τέταρτο τεύχος της Νέας Ζωής το 1923 αναφέρει πως με τους «Πεζούς Ρυθμούς» ο Παπαντωνίου συμπληρώνει την καλλιτεχνική του δημιουργία και πως το συγκεκριμένο έργο του έχει μέσα του τη θέληση που είχαν δείξει τα τελευταία χρόνια αρκετοί Ελληνες να χτυπήσουν τις παλιές, σκουριασμένες ιδέες και αντιλήψεις ζωής κι έκφρασης, οπουδήποτε και αν αυτές εμφανίζονταν, και να δημιουργήσουν έργο τέχνης ευσυνείδητο που να έχει τη σφραγίδα πραγματικής εσωτερικής ανάγκης προς αυτοεκδήλωση. Και γράφει πως η βαθιά σημασία του μεγαλύτερου μέρους της πρόζας αυτής βρίσκεται στη θέληση που είχε ο Παπαντωνίου να ζωγραφίσει με απαλές, μα χαρακτηριστικές πινελιές την εσωτερική υπόσταση της ελληνικής ψυχής.
Το άρθρο παρουσιάζει 4 κομμάτια μα εγώ θα μείνω με το πρώτο.
ΚΟΝΣΕΡΤΟ. Τοῦ Μπετόβεν ἡ Ἐννάτη μᾶς πῆρε καὶ ταξειδέψαμε, ἀγαπημένη, θεῖο ταξεῖδι. Ἀτάραχη καὶ βέβαιη γιὰ τὸ δρόμο της, ἡ Ἐννάτη μᾶς πήγαινε στὸ ἄστρο τῶν Ἰδεῶν.
Ὦ! μὴν τὸ πῇς ποτὲ τί εἶδες. Νὰ τὸ θυμᾶσαι μόνον σὰν εἶσαι ὡραῖα, μόνο σὰν εἶσαι πολὺ δυστυχισμένη. Στὸ βαθύτερο φῶς τῶν ματιῶν σου ποὺ δὲν τὸ βλέπει κανείς, οὔτε ἡ ἀγάπη, κράτησε τὴς ἀθάνατες μορφὲς ποὺ καταδέχτηκαν νὰ τὴς κυττάξωμε. Εἴδαμε τὴς γραμμὲς ποὺ ὀνειρεύονται τὰ μάρμαρα ἐδῶ στὴ γῆ μὲ τὸ φεγγάρι. Εἴδαμε ὅσα συλλογίζονται τὸ βράδυ τὰ γερμένα δέντρα. Γνωρίσαμε τοὺς λογισμοὺς τῶν νερῶν στὴν ὥρα τῆς δύσης. Τὴς ὑπέρτατες μορφές, τοὺς τύπους ἀντικρύσαμε. Στὸν κρουνὸ τῶν στοχασμῶν τὸ κουρασμένο μας πνεῦμα ἐλούστηκε. Στὴν πηγὴ τῆς καλωσύνης τὸ περιστέρι τῆς ψυχῆς μας ἤπιε.
Λοιπὸν δίκαια πονούσαμε! Λοιπὸν ὅσα τολμήσαμε νὰ πιστέψωμε τόσον καιρὸ — ἦταν ἀλήθεια. Ἐκεῖ ἀπάνω βρήκαμε τὸ σκοπὸ τοῦ πόνου. Μὴ φοβηθῇς ποτὲ πιὰ τὴν ἀσκήμια τῶν ἀνθρώπινων ψυχῶν — τὴ φρίκη τῆς μοίρας.
Μὴ φοβηθῇς τίποτα — παρὰ συλλογίσου ὅταν ὑποφέρης, τὸ Ταξεῖδι! Τὸ πλοῖο τῆς Ἐννάτης θυμήσου ὅταν ἄραξε στὸ ἄστρο τῶν Ἰδεῶν — τὸν Πλάτωνα θυμήσου, ὀρθό, σὲ λειβάδι ἄσπρο ἀπ’ ἀνθούς, καθὼς κύτταζε μακρυὰ τὴς Ἰδέες νὰ λούζωνται στὴ θάλασσα τοῦ γαλάζιου!
Εὐλογημένος αὐτὸς ποὺ μᾶς πῆρε στὸ πλοῖο τῶν ἤχων, αὐτὸς ποὺ μᾶς πῆγε στὴν αἰτία τοῦ κόσμου — εὐλογημένο τὸ θλιβερό του πνεῦμα ποὺ μᾶς ταξείδεψε. Βυθίσου γιὰ πολὺν καιρὸ στὸν ἑαυτό σου. Σιωπὴ — σιωπή.
(Δέσποινα Ντάση Καθημερινή 10/5/26)
Άσχετα με το τι λένε οι κριτικοί, Κοιτάξτε ξανά το πεζό ποίημα.
Πώς είναι ένα «θείο» ταξίδι; Αοριστία που δεν μεταδίνει κάτι ουσιαστικό. Και η ενόχληση επιβεβαιώνεται στην επόμενη πρόταση: «άστρο των Ιδεών»: πάλι αοριστία από την παράδοση του αρρωστημένου ρομαντισμού.
Μετά, έχουμε ένα βαθύτερο φως που δεν το βλέπει κανείς» – μα βλέπει εκεί ο συγγραφέας « αθάνατες (ποιες;)μορφές»!
«Γνωρίσαμε τους λογισμούς των νερών…» Τι είναι αυτοί οι λογισμοί; Μια ανοησία μετά από άλλη….
Κλπ. κλπ.! Και οι κριτικοί δεν τολμούν να αναλύσουν καμιά φράση μα παρασύρονται από τη ψευτο-ποιητική φλυαρία και ασχολούνται με την εύκολη θεματολογία….
Με τέτοια αναγνώσματα γίνεται νερουλό το μυαλό…
