το θέμα δεν είναι η εύκολη ή δύσκολη λογοτεχνία – με επίθετα που δεν λένε κάτι ουσιαστικό
Έχω διαβάσει πολλά έργα και ποίησης και μυθιστοριογραφίας που πήραν το ζηλευτό Νόμπελ. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν μέτριες ή και πολύ κακές προσπάθειες. Γράφω σήμερα με αφορμή άρθρο του Θοδωρή Γεωργακόπουλου «Η νομπελίστρια και η ΑΙ», Καθημερινή 23.05.2026.
H Πολωνή συγγραφέας Όλγκα Τοκάρτσουκ, βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2018, σε πρόσφατη συνέντευξη της παραδέχτηκε ότι το επόμενο μυθιστόρημα της το γράφει με τη βοήθεια ΑΙ. Το παραδέχτηκε, μάλιστα, όχι ενοχικά, αλλά με κάμποσο καμάρι. (….) «Συχνά ρωτάω το μηχάνημα», είπε η Τοκάρτσουκ «‘αγάπη, πώς να το αναπτύξουμε αυτό όμορφα;’». Παραδέχτηκε, δηλαδή, ότι χρησιμοποίησε το μηχάνημα, (το οποίο αποκαλεί «αγάπη»), για να πάρει ιδέες για την πλοκή και την ανάπτυξη της ιστορίας ή κάποιου χαρακτήρα. «Αν και γνωρίζω για τις παραισθήσεις και τα πολλά λάθη στους αλγόριθμους στα οικονομικά και τα «σκληρά» δεδομένα», συνέχισε, «πρέπει να προσθέσω ότι για τη λογοτεχνία αυτή η τεχνολογία είναι ένα πλεονέκτημα απίστευτης κλίμακας». (….)
Είναι δυνατόν, την ώρα που όλοι αναρωτιούνται πώς θα προστατευτεί η τέχνη από το ανακυκλωμένο τσουνάμι του ΑΙ slop, μια τέτοιου βεληνεκούς καλλιτέχνιδα να δηλώνει ανέμελα ότι χρησιμοποιεί την επεξεργασία κλεμμένης παγκόσμιας πνευματικής ιδιοκτησίας από ένα μηχάνημα στο έργο της;
Τις προάλλες ένα διήγημα του συγγραφέα Τζαμίρ Ναζίρ από το Τρινιντάντ και Τομπάγκο κέρδισε σε μεγάλο λογοτεχνικό διαγωνισμό και δημοσιεύτηκε στο διάσημο περιοδικό Granta. Σύμφωνα όμως με τη γνώμη διαφόρων ειδικών και κριτικών που εξέτασαν το κείμενο εκ των υστέρων, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να γράφτηκε με τη βοήθεια (ή και εξολοκλήρου από) ΑΙ. (….) Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι μια ΑΙ μπορεί όντως να έγραψε το καλύτερο διήγημα, αυτό που άξιζε να βραβευτεί περισσότερο από τα διηγήματα που έγραψαν οι άνθρωποι.
Όπως ίσως βλέπετε, υπάρχει παρανόηση και σύγχυση. Διότι το θέμα δεν είναι «δύσκολη» (ή εύκολη), αλλά καλή και κακή λογοτεχνία – κάτι που δεν θέλουν να εξετάσουν οι αρθρογράφοι και κριτικοί.
Πρόσφατα διάβασα το λογοτέχνημα του Γκάο Ξινγκιάν, Κινέζου που ζει στη Γαλλία κι έγραψε Το Βουνό της Ψυχής (στα Κινέζικα) και πήρε το Νόμπελ το 2000 (Νέα Σύνορα 1996, 610 σελίδες!). Σε σύγκριση με τη Τζέιν Όστιν, τον Τολστόι ή τον Μπαλζάκ, είναι χαμηλής ποιότητας και αβυσσαλέα ανιαρό. Πολλά άλλα έργα ποίησης ή πρόζας είναι εξίσου κακά κι ας έχουν πάρει Νόμπελ.
Θα μου πείτε είναι και θέμα προσωπικού γούστου. Σωστό ως ένα σημείο. Μα υπάρχουν κριτήρια! Αν δεν θέλετε να τα χρησιμοποιήσετε και αρκείστε στον όρο «δύσκολη λογοτεχνία» τότε δεν είναι θέμα γούστου μα μοδάτης ιδεοληψίας.
