Ψ381: Επιθυμία–δίκοπο μαχαίρι

Ψ381: Επιθυμία–δίκοπο μαχαίρι

- in Ψυχολογία
0

Είναι παρατηρήσιμο πως άνεμος φέρνει σύννεφα και άνεμος τα διώχνει. Έτσι και η επιθυμία φέρνει κακά, μα τα διώχνει επίσης και φέρνει καλά.

Η δίπτυχη δύναμη της επιθυμίας επισημάνθηκε από πολλούς αρχαίους σοφούς ή δασκάλους. Ο Πλάτωνας έγραψε πως φτωχός πράγματι είναι ο άνθρωπος που έχει πολλές επιθυμίες. Και όλοι συμβουλεύουν «Μειώστε τις!».

Μα υπάρχει και άλλη άποψη. Ο πανάρχαιος ύμνος του ινδικού Ṛgveda 10.129 λέει πως η επιθυμία (kāma) είναι το πρώτο σπέρμα του νου (manasaḥ prathamaṃ retaḥ). Άλλοι ύμνοι την παρουσιάζουν ως θεϊκή δύναμη και γέφυρα μεταξύ του αόρατου κόσμου και του ορατού – αφού ένα κόνσεπτ έρχεται στον νου και χάρη στη δύναμη της επιθυμίας υλοποιείται στον γνωστό μας ορατό κόσμο.

Βέβαια, το ότι η δύναμη της επιθυμίας είναι θεϊκή δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί έτσι που να προκύψουν αποτελέσματα κακά και για μας τους ίδιους (τις ίδιες) και για άλλους (άλλες) – ζημιές, τραύματα, πόνος κ.λπ.

Και, σίγουρα, παρατηρούμε πως μια καθαρά κι έντονα εγωιστική επιθυμία μπορεί να προκαλέσει βλάβη και σε άλλα πρόσωπα και σε μας. Η έντονη φιλοδοξία για πλούτο ή εξουσία συχνά έχει οδηγήσει ανθρώπους σε παραγνώριση των νόμων κι εκτέλεση εγκλημάτων.

Γι’ αυτό ίσως και η τελευταία, η πιο αγνοημένη από τις 10 εντολές, λέει «Ουκ επιθυμήσεις όσα ανήκουν στον πλησίον σου…».

Γι’ αυτό και στη Bhagavad Gītā της ινδικής πνευματικής παράδοσης ο θεάνθρωπος Krishna λέει στον πρίγκιπα μαθητή του – «Η επιθυμία είναι εχθρός ακόμα και του σοφού» (3.37).

Ο πρώτος Shankaracharya τόνισε τη διπλή επίδραση:

«Ο άνεμος της επιθυμίας φέρνει τη συννεφιά της άγνοιας, μα ο άνεμος της επιθυμίας [για την αλήθεια] θα την διώξει».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *