Είναι γνωστός και ως φον Κουές από τη γερμανική πόλη Cues όπου γεννήθηκε το 1401 σε σχετικά εύπορη εμπορική οικογένεια. Πέθανε το 1464 (1η Αυγούστου), λίγο δυτικά της Ρώμης πηγαίνοντας στην Ανκόνα με 5000 Σταυροφόρους να βρει τον Πάπα Πίο 2ο ο οποίος ήταν συμμαθητής του, Αινείας Σίλβιο Πικολομίνι, και ο οποίος του έδωσε το όνομα Κουζάνος (Λατινικά Cusanus). Και ο Πάπας πέθανε 3 μέρες αργότερα. Έτσι ματαιώθηκε το σχέδιο για εκστρατεία κατά των Τούρκων και την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης.
Ο Κουζάνος ήταν καρδινάλιος (1448) και αρχιεπίσκοπος της πόλης Μπρίξεν (βόρεια Ιταλία), φιλόσοφος και μαθηματικός. Πριν τους επιστήμονες Κοπέρνικο και Γαλιλαίο, εγκατέλειψε την ιδέα του γεωκεντρικού σύμπαντος και πρότεινε μια συμπαντική κίνηση που δεν είχε κέντρο τη Γη, η οποία επίσης κινείται, ένα άστρο όπως τα άλλα.
Μαθήτευσε στο γυμνάσιο της Χαϊδελβέργης και αργότερα πήγε στο πανεπιστήμιο της Πάντοβα όπου πήρε πτυχίο Νομικής κι Εκκλησιαστικού Δικαίου και γνώρισε τον μεγαλύτερο συμφοιτητή, φίλο και κατοπινό σύμμαχό του, Ιουλιανό Τσεζαρίνι. Αποτυγχάνοντας ως δικηγόρος πίσω στη Γερμανία (1425) εισήλθε στους εκκλησιαστικούς κόλπους, σπουδάζοντας Θεολογία. Συμμετείχε στην καθολική Σύνοδο της Βασιλείας (1431-1437) εκδηλώνοντας μεγάλες ικανότητες λογικής κι επιχειρηματολογίας. Ο Πάπας Ευγένιος 4ος τον έστειλε την άνοιξη 1437 στην Κωνσταντινούπολη για να καλέσει τον αυτοκράτορα Ιωάννη Θ΄ Παλαιολόγο στη Σύνοδο για την Ένωση της Δυτικής και Ανατολικής Εκκλησίας στη Φερράρα το 1438. Εκεί και μετά στο πλοίο, που επέστρεφε στην Ιταλία μεταφέροντας μέλη της αποστολής, συνδέθηκε στενά με τον Τραπεζούντιο Βησσαρίωνα (αργότερα καρδινάλιο των Ρωμαιοκαθολικών) με τον οποίο συζήτησε τους αρχαίους (Πλάτωνα και Αριστοτέλη κυρίως) και τις ιδέες του σύγχρονου Πλήθωνα Γεμιστού. Γνώριζε πολύ καλά τα Ελληνικά. Έφτασαν στη Βενετία τον Φεβρουάριο 1438.
Στο πλοίο, επίσης, όπως αναφέρει στο έργο του, Περί Λόγιας Άγνοιας,
(de docta ignorantia), στο τέλος (§263) σε μορφή Επιστολής προς τον φίλο και μέντορά του Τσεζαρίνι, εμπνεύστηκε, υπερβαίνοντας τις φθαρτές (ή “άφθαρτες” κατά άλλους) αλήθειες του ανθρώπινου πνεύματος, με τη βοήθεια “του Πατέρα των Φώτων” την όλη σύλληψη της “λόγιας άγνοιας”. Κατά πόσο αυτή η έμπνευση ήταν αληθινή εμπειρία ανώτερης συνειδησίας και κατανόησης ή μια απλή νέα ιδέα προσέγγισης στο ζήτημα της θέωσης και άλλα ζητήματα περί Θεού και κόσμου, δεν είναι ξεκάθαρο. Πάντως, τον Φεβρουάριο 1440 δημοσίευσε το έργο του Περί λόγιας άγνοιας.
Ο Κουζάνος οπωσδήποτε συνέχισε το ρεύμα που εδραίωσε ο Ουίλιαμ του Όκαμ ότι ο ανθρώπινος νους έχει περιορισμούς που δεν του επιτρέπουν να γνωρίσει τον Θεό ούτε τη σχέση του κόσμου με τον Θεό. Μα, από την άλλη αποδέχεται τη μυστικιστική προσέγγιση τόσο των Ανατολικών, όπως του Διονύσιου (ψευδό-)Αριοπαγίτη όσο και των Γερμανών, όπως ο Έκχαρτ, που βρίσκει τη συγχώνευση με τον υπερβατικό Θεό στο πιο βαθύ σκοτάδι της Ύπαρξης. Το βιβλίο του Περί λόγιας άγνοιας στάθηκε ως βάση έμπνευσης για τον μεταγενέστερο μυστικισμό του Τζόρντανο Μπρούνο, τον οποίο εκτέλεσαν στην πυρά Φεβρουάριο 1600. Αυτό και άλλα του έργα επηρέασαν βαθιά όχι μόνο τους αστρονόμους μα και τη θεολογία και φιλοσοφία της Αναγέννησης με τον ουμανισμό και πανθεϊσμό του.
Ναι, ο Θεός μπορεί να προσεγγισθεί αποφατικά και άμεσα μέσω της ανώτερης διαίσθησης ή ενόρασης (intuitio, speculatio) καθώς όλοι οι περιορισμοί εξαφανίζονται. Ο Θεός γνωρίζεται τότε ως Απόλυτο στο οποίο ενυπάρχουν εναρμονισμένες (ενάντια στον Αριστοτέλη) όλες οι αντιφάσεις, και δεν μπορεί να υπάρχει κάτι άλλο: omnia deum esse ut non possit esse aliud quam est.
