Η πολιτική ευθύνη, η πολιτική ακεραιότητα και η ανεπίληπτη εικόνα εντιμότητας μόνο στα καθ’ημάς έχει περιπέσει σε αχρησία.
Στο άρθρο του «Το τεκμήριο της πολιτικής ενοχής», Καθημερινή 30/7/26, ο Πάσχος Μανδραβέλης παρουσιάζει έναν εύλογο και πολύ εποικοδομητικό κανόνα σωτήριαςπολιτικής δεοντολογίας. Κάνοντας μια ιδιαίτερα εύστοχη διάκριση ανάμεσα στα ζητήματα της πολιτικής δεοντολογίας και στους δικονομικούς κανόνες! Και μ’ αυτόν τον τρόπο, ξεσκεπάζει τα παραμύθια αυτής της κυβέρνησης Μητσοτάκη που μοιάζει να εκφυλίζεται όλο και πιο πολύ.
Τώρα που η κυβέρνηση βρήκε το τεκμήριο αθωότητας, θα θάψει πέντ’-έξι υποθέσεις. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην είναι υποψήφιοι στις επόμενες εκλογές» οι τέσσερις πολιτικοί για τους οποίους ασκήθηκε δίωξη για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, «καθώς υπάρχει το τεκμήριο της αθωότητας» (16.7.2026). Το επανέλαβε προχθές: «Προφανώς και θα κατέβει ο κ. Τριαντόπουλος, υπάρχει το τεκμήριο αθωότητας» (27.7.2026).
Πριν από 22 χρόνια, εννέα βουλευτές του (κυβερνώντος τότε) ΠΑΣΟΚ συνυπέγραψαν μια τροπολογία για την επέκταση οικοδομικών εργασιών στο ξενοδοχείο «Πόρτο Καρράς» της Χαλκιδικής. Ο εμπνευστής της, υφυπουργός Οικονομικών Χρήστος Πάχτας, παραιτήθηκε αμέσως και (….) δεν τέθηκε ζήτημα συμμετοχής του στα ψηφοδέλτια. Η Νέα Δημοκρατία αξίωσε τα εξής: «Οι κ. Σημίτης και Παπανδρέου οφείλουν να ζητήσουν την παραίτηση του υφυπουργού Χρήστου Πάχτα και να αποβάλουν από τα ψηφοδέλτιά τους εννέα βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, που για δεύτερη φορά συνυπέγραψαν την αμαρτωλή τροπολογία» (23.1.2004). Οι εννέα βουλευτές κόπηκαν αμέσως από τα ψηφοδέλτια, παρά το γεγονός ότι δεν διώκονταν για τίποτε. Ισχυε, τότε, το «τεκμήριο της πολιτικής ενοχής».
[Νωρίτερα είχε δημοσιευτεί] «είναι βασική αρχή του δικαίου το τεκμήριο αθωότητας. Σε υποθέσεις ποινικού χαρακτήρα όλοι οι πολίτες θεωρούνται αθώοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου. (…) Το τεκμήριο αθωότητας δεν είναι κάτι θεόπεμπτο. Είναι μια εφεύρεση της δημοκρατικής κοινωνίας μας, επειδή ο πολίτης είναι ανίσχυρος μπροστά στους πανίσχυρους μηχανισμούς του κράτους. (…) Σε θέματα πολιτικής ευθύνης δεν υπάρχει τεκμήριο αθωότητας. (…) Αν οι ευθύνες είναι και ποινικές και ξεκινήσει διαδικασία δικαστικής διερεύνησής τους τότε ο πολιτικός –όπως και κάθε πολίτης– έχει το τεκμήριο αθωότητας σε ό,τι αφορά όμως μόνο το ποινικό κομμάτι. Στο πολιτικό κομμάτι των ευθυνών είναι ένοχος μέχρι αποδείξεως της αθωότητάς του» (13.9.2003). Για να το πούμε λιανά: αν πιαστεί ο ταμίας μιας επιχείρησης για κλοπή, σε ό,τι αφορά την ποινική διαδικασία είναι αθώος μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Ουδείς όμως θα αξιώσει από τον επιχειρηματία να τον κρατήσει στο ταμείο μέχρι την τελική καταδίκη του.
(Η έμφαση με μπολντ είναι δική μου.)
Υπήρξε, σχολιάζει ένας αναγνώστης, εποχή στα πολιτικά ήθη του τόπου (όχι πολύ μακρινή και με κυβερνών κόμμα το ίδιο) που υπουργός οδηγήθηκε σε παραίτηση επειδή έβαλε βύσμα για τη μεταγραφή του κανακαρη του από την επαρχία σε πανεπιστήμιο της Αθήνας.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο παραιτήθηκε η υπουργός εσωτερικών επειδή έστειλε υπηρεσιακό email από τον προσωπικό της λογαριασμό (και όχι από τον ασφαλή κρατικό). Στη Γερμανία 2-3 υπουργοί, από τους ισχυρότερους, έχουν παραιτηθεί για λογοκλοπή ακαδημαϊκών κειμένων. Και πάει λέγοντας.
Η πολιτική ευθύνη, η πολιτική ακεραιότητα και η ανεπίληπτη εικόνα εντιμότητας μόνο στα καθ’ ημάς έχει περιπέσει σε αχρησία. Όλοι θέλουν την κουτάλα, τους οδηγούς και τις τιμές, αλλά όχι το βάρος της απομάκρυνσης από το αξίωμα ακόμη και για παραπτώματα τρίτων επί των οποίων ασκείται απλώς πολιτική εποπτεία.
