Στο Τ403 εξετάσαμε τον Άγκνι, θεό της φωτιάς. Στο Ινδικό Πάνθεο υπάρχουν πολλοί θεοί και πολλές θεές. Κορυφαίοι είναι ο Vishnu (Viṣṇu) και ο Shiva (Śiva ή Rudra ή Mahādeva ή Maheśvara). Οι λάτρεις τους δημιούργησαν τις σέχτες των Vaishnavita οπαδών του Vishnu και των Shaivita οπαδών του Shiva.
Οι ονομασίες του Shiva Mahādeva, Maheśa ή Maheśvara υποδείχνουν πως αυτός είναι ο Μέγας Θεός ή Κύριος. Μα αυτό είναι παραπλανητικό. Υπάρχουν κείμενα που όντως παρουσιάζουν αυτόν τον θεό ως ύψιστο (Śiva-purāṇa) μα υπάρχουν και κείμενα που παρουσιάζουν τον Vishnu ως ύψιστο (Viṣṇu-purāṇa). O Vishnu παρουσιάζεται και ως Krishna (πολύ δημοφιλής σε αυτήν την μορφή) μα είναι γνωστός και ως Nārāyaṇa: στο αρχαίο μα μεταβεδικό κείμενο Nirukta, το Υπέρτατο Πνεύμα λέγεται (1.10) Nārāyaṇa και υπάρχουν πολλά μεταγενέστερα κείμενα (π.χ. Nārāyaṇa Ουπανισάδα) που το επικυρώνουν. Στον Ṛgveda υπάρχουν ύμνοι στον Viṣṇu μα όχι στον Śiva, ενώ υπάρχουν στον Rudra.
Υπάρχουν όμως και πολλά κείμενα ακόμα και στον Ṛgveda που λένε πως όλες οι θεότητες είναι εκδηλώσεις του Ενός – δηλ. του Πρωταρχικού Πνεύματος: Π.χ. RV 1.164.46 “Παρότι είναι Ένα, οι σοφοί το λένε με πολλές ονομασίες – agni, yama, mātariśvan. Επίσης indra, varuṇa, mitra κ.λ.π.
Στο κείμενο Mahānarayaṇa Ουπανισάδα 68.1-2 λέγεται:
ΟΜ, εκείνο είναι το Μπράχμαν. ΟΜ εκείνο είναι ο Vāyu (αέρας, πνοή ζωής), ο Άτμαν (εαυτός) ο Υπέρτατος, το Παν, το σύνολο των όντων. Το Υπέρτατο Ον βρίσκεται στην καρδιά κάθε πλάσματος έχοντας πάρει πολυποίκιλες μορφές… Εσύ είσαι ο Rudra ο Viṣṇu, ο Brahmā, ο Prajāpati (Κύριος των πλασμάτων), ο τριπλός κόσμος (αιτιακός της Φύσης, λεπτός της Νόησης, χοντρός της Ύλης)…
Στο κείμενο Narada Πουράνα λέγεται (1.6.48):
Και ο Viṣṇu είπε: Μη με θεωρείς διαφορετικό από εσένα, ω Śaṅkara (= Śiva)! Οι θεοί, οι δαίμονες, οι άνθρωποι, το σύμπαν, δεν διαφέρουν από εμάς τους δυο που είμαστε Ένας. Μόνο οι αμαθείς στην άγνοιά τους πιστεύουν στη διαφορά!
Και στο μεγάλο επικό Mahābhārata, στο Śānti-parvan 341.22-23 ο ίδιος ο Shrī Krishna λέει:
Ο Nārāyaṇa είναι ο Εαυτός του Rudra… Όταν λατρεύεται ο Maheśvara, τότε λατρεύεται και ο Nārāyaṇa. Από άλλη άποψη, ο Rudra είναι ο Εαυτός μου, ενώ εγώ ο Krishna είμαι ο Εαυτός των κόσμων…
Έτσι όποια θεϊκή ονομασία και αν χρησιμοποιείται, τελικά είναι η ίδια ύψιστη Δύναμη, το ίδιο υπέρτατο Πνεύμα, ο ένας και ίδιος Εαυτός, που καταδείχνεται!
