Η εξουσία χωρίς αποτελεσματικά εργαλεία άσκησής της είναι κενό γράμμα.
Συνεχίζω τη γκρίνια για το βασικό αυτό θέμα παίρνοντας αυτή τη φορά αποσπάσματα από άρθρο του Άρη Αλεξανδρή «Τάξη σε αταξία», Καθημερινή, 14/3/26.
Οι περισσότεροι προτιμούν να πιστεύουν ότι το σχολείο είναι ένας θεσμικός αυτοματισμός: ο καθηγητής διδάσκει, τα παιδιά ακούνε, η εκπαιδευτική διαδικασία ρέει ανεμπόδιστη. Στην πραγματικότητα, όμως, όταν κλείνει η πόρτα της τάξης, τίποτα δεν είναι δεδομένο και καμία λειτουργία δεν είναι απολύτως εγγυημένη. Η αντίληψη πως το μάθημα «θα βγει» με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο είναι λανθασμένη και συνήθως προδίδει ελλιπή επαφή με τα σχολικά πράγματα. Το μάθημα σε πολλές περιπτώσεις απλώς δεν γίνεται: οι μαθητές επιβάλλονται με φωνές και αστεία, η βαβούρα καλύπτει την παράδοση, η επαφή διδάσκοντος – διδασκομένου εκτροχιάζεται. Η δυσκολία ορισμένων να εκτιμήσουν την ουσία των προθανάτιων καταγγελιών της Σοφίας Χρηστίδου, οι οποίες ήρθαν στην επιφάνεια τις τελευταίες μέρες, οφείλεται σε μια συλλογική ομερτά που έχει εξελιχθεί σε μαζική εθελοτυφλία: δεν μιλάμε για το πρόβλημα, προσποιούμαστε πως όλα πάνε καλά και στο τέλος πιστεύουμε το ψέμα.
Οσα περιλαμβάνονται στην αναφορά της πρώην καθηγήτριας του 3ου Γενικού Λυκείου Θεσσαλονίκης δεν είναι ιδιαίτερα πρωτότυπα…. Οι μαθητές και μπουκάλια πετάνε και ύβρεις εκτοξεύουν και απειλές εκφράζουν εναντίον των διδασκόντων. …Το να κατηγορήσει κανείς τον καθηγητή για την αταξία είναι βέβαια το πιο εύκολο: «Δεν ξέρει να επιβάλλεται! Δεν εμπνέει σεβασμό!»
Αυτά συμβαίνουν εδώ και δεκαετίες μα σχεδόν όλα αποσιωπήθηκαν και όλοι συνεχίζουν να εθελοτυφλούν και να κωφεύουν. Γιατί; Κυρίως διότι δεν θέλουν και δεν ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν τέτοια κατάσταση. Πώς θα επιβληθεί σεβασμός προς το πρόσωπο που διδάσκει και η συνακόλουθη πειθαρχία σ’ αυτούς που διδάσκονται;
Ο καθηγητής είναι ιεραρχικά ανώτερος από τους μαθητές, ισχυρίζονται, άρα οφείλει να κάνει χρήση της δύναμής του. Σε τι συνίσταται, όμως, η δύναμη αυτή; Τι μπορεί πραγματικά να κάνει ένας καθηγητής σε μια τάξη με περισσότερους από έναν ταραξίες; Μπορεί να κάνει παρατήρηση. Οταν η παρατήρηση δεν πιάσει, μπορεί να δώσει ωριαία αποβολή. Σε πόσα άτομα; Πόσες φορές; Γίνεται σε κάθε μάθημα να αποβάλλονται από την αίθουσα δύο, τρεις, τέσσερις ή περισσότεροι μαθητές; Μπορεί ο καθηγητής να απευθυνθεί στον λυκειάρχη. Πόσο και για πόσους να αυστηροποιήσει τις ποινές κι αυτός; Τι εικόνα θα αποκτήσουν οι υπόλοιποι για τον διαμαρτυρόμενο καθηγητή και ποιος θα πιστέψει ότι έχει δίκιο; Η εξουσία χωρίς αποτελεσματικά εργαλεία άσκησής της είναι κενό γράμμα. Οποιος ενδιαφέρεται για τον σχολικό εκφοβισμό στα σοβαρά, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τους τυπικούς ρόλους των σχολικών υποκειμένων, αλλά και το πώς οι ρόλοι αντιστρέφονται. Στο κατάλληλο περιβάλλον, ο «εξουσιαζόμενος» μπορεί να μετατραπεί σε «εξουσιαστή».
Το άρθρο επισημαίνει μετά αυτό που από το ξεκίνημα της ιστοσελίδας μας πριν πολλά έτη μνημονεύουμε τακτικά – την ευθύνη των γονέων.
Η ιστορία ξεκινάει στο σπίτι, εκεί όπου οι αρμόδιοι για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους γονείς καλλιεργούν ή ανέχονται μια κουλτούρα χυδαιότητας που στο σχολείο μετουσιώνεται σε παραβατική συμπεριφορά. Στους γονείς που σπεύδουν τώρα να θωρακίσουν τα παιδιά τους απέναντι στην οργή που εύλογα ξεσήκωσε η υπόθεση της νεκρής καθηγήτριας συμπεριλαμβάνονται και γονείς που, όταν έπρεπε, δεν έκαναν τίποτα για να θωρακίσουν τα παιδιά τους από τον εαυτό τους. Βέβαια, οι γονείς που μιλούν για στοχοποίηση και απειλούν με νομικές ενέργειες δεν υπερασπίζονται τα παιδιά τους· τον εαυτό τους επιχειρούν να προστατεύσουν· τη δική τους ολιγωρία θέλουν να καμουφλάρουν, κατόπιν εορτής.
Πώς θα επιβληθεί σεβασμός προς το πρόσωπο που διδάσκει και η συνακόλουθη πειθαρχία σ’ αυτούς που διδάσκονται; Η τελευταία παράγραφος δίνει την άβολη μα αναπόδραστη απάντηση….
