Υπάρχει και η δυνατότητα απόλυτης λύτρωσης από την επαναγέννηση και τον θάνατο (= sansāra)
Σχεδόν οι λαοί όλοι πιστεύουν σε μια μεταθανάτια κατάσταση της ψυχής. Πιστεύουν δηλαδή πως υπάρχει ένα στοιχείο στον άνθρωπο που συνεχίζει να επιβιώνει μετά τον θάνατο του υλικού σώματος. Αυτό στον Χριστιανισμό λέγεται “ψυχή”.
Στον Χριστιανισμό, λένε οι θεολόγοι, η ψυχή θα πάει στον παράδεισο αν ο άνθρωπος έχει ζήσει κάνοντας καλές πράξεις και πιστεύοντας στο Θεό και στον Υιό του, Ιησού Χριστού σωτήρα της ανθρωπότητας, και στο Άγιο Πνεύμα. Ή αν όχι, θα πάει στην κόλαση. Ο παράδεισος είναι ένας τόπος ευδαιμονίας στην ευλογία του Θεού. Η κόλαση, ένας τόπος βασανισμού, μακριά από τον Θεό.
Στον Ιουδαϊσμό (στη Βασική Γραφή του, Torah) η ψυχή πάει στη Sheol, ένα είδος Άδη (όπως στην Αρχαία Ελλάδα του Ομήρου) όπου μένει σε μια άυλη, αιθέρια, σκιώδη μορφή ύπαρξης (Ησαΐας 38.10.) Υπάρχουν ορισμένες παραλλαγές (π.χ. Γένεσις 5. 24, Δανιήλ 12 .2).
Στον Μωαμεθανισμό, στο Ισλάμ, επίσης οι ψυχές πάνε στον παράδεισο ή στην κόλαση. Ο μεν παράδεισος (βλ. Φιλ841: Ισλαμικός Παράδεισος) μοιάζει με πορνείο πολυτελείας, η δε κόλαση σαδιστικό βασανιστήριο.
Για τους προχριστιανικούς Σκανδιναβούς, υπήρχε το Valhala του βασιλιά των θεών Οντίν, όπου οι ψυχές των (ηρωικών) πολεμιστών οδηγούνταν από τις Βαλκυρίες και διασκέδαζαν με φαγοπότι.
Για τους Ερυθρόδερμούς της προ-χριστιανικής Αμερικής, οι διάφορες φυλές πίστευαν γενικά πως η ψυχή πήγαινε στα αιώνια “ευτυχισμένα εδάφη κυνηγιού” ζώντας σε αρμονία με τη φύση, σε ιδανικές συνθήκες!
Παλαιότερα, οι Αιγύπτιοι πίστευαν πως η ψυχή πήγαινε στο “έδαφος των καλαμιών” γενικά, μα ορισμένες ξεχωριστές, πήγαιναν στη βάρκα του Ρα, του θεού ήλιου. Στους καλαμιώνες ζούσαν σε ιδανικές συνθήκες!
Στις περισσότερες, αν όχι σε όλες, τις σέκτες του Ινδουισμού και στο κύριο ρεύμα της, της Βεδικής Παράδοσης, η μεταθανάτια κατάσταση ορίζεται από το Κάρμα, τον νόμο αιτίας-και-αποτελέσματος. Καλές πράξεις οδηγούν σε ένα είδος καλοζωίας με τους θεούς. Κακές σε ένα είδος πόνου σε δαιμονικές συνθήκες. Μα και στις δύο περιπτώσεις, μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα, η ψυχή μετενσωματώνεται (σε άνθρωπο ή ζώο ή φυτό, ανάλογα). Υπάρχει και η δυνατότητα απόλυτης λύτρωσης από την επαναγέννηση και τον θάνατο (= sansāra) και συγχώνευση στην Πρωτουσία του Brahman (= Πνεύμα Απόλυτο) που θεωρείται Πρωταιτία των πάντων.
Αλλά αυτές όλες είναι εικασίες. Κανείς δεν έχει επιστρέψει από “τη χώρα εκείνη, από όπου κανείς δεν έχει γυρίσει πίσω” να δώσει ζωντανή και φερέγγυα μαρτυρία!
Οπότε, διαλέγετε και παίρνετε. Η πιο λογική θεώρηση φαίνεται να είναι αυτή της Βεδικής Παράδοσης.
