Λέγεται και αυτοπαρατήρηση.
Αλλά πρέπει αμέσως να παραδεχτούμε πως δεν ξέρουμε αυτήν την τέχνη. Δεν ξέρουμε πώς να παρατηρήσουμε τον «Εαυτό» μας. Διότι απλούστατα δεν εκπαιδευτήκαμε ποτέ. Ούτε στο σπίτι, ούτε στο σχολείο. Και όσοι/όσες ειδικεύονται στην πανεπιστημιακή ψυχολογία ή ψυχανάλυση, μαθαίνουν πώς να μελετούν (= παρατηρούν, εξετάζουν) αλλά άτομα.
Εκπαιδευόμαστε να συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με ορισμένους παραδοσιακούς κανόνες (παρότι αυτό έχει διαβρωθεί από τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα). Τα κατώτερα ένστικτα μας, οι βασικές ορμές μας, συχνά επαναστατούν και παράγουν άγρια συναισθήματα και σίφουνες σκέψεων. Αυτές οι σκέψεις και τα συναισθήματα έχουν ως κέντρο τον εγωισμό μας, τη ζωή μας, καριέρα και οικογένεια, ανάγκες, επιθυμίες, σχέσεις, προβλήματα.
Έχουμε κάποια επίγνωση και κατά καιρούς παρατηρούμε αυτόν τον νοητικό, μάλλον χαώδη και οπωσδήποτε άστατο και ακατάστατο, κόσμο. Αλλά δεν ξέρουμε πως να τον ελέγξουμε, να τον τακτοποιήσουμε ή ακόμα και να τον εκτιμήσουμε. Υπάρχει τόση κίνηση, με επιθυμίες, αναμνήσεις, συνειρμούς, προσδοκίες και παρόμοια, όλα με κέντρο το εγώ μας, που δύσκολα μπορούμε να συγκεντρωθούμε στην παρατήρηση όλων αυτών των λειτουργιών και φαινομένων.
Συλλογιστείτε για λίγες στιγμές πόσο χρόνο αφιερώνετε στην φροντίδα για το σώμα σας. Το έχετε φυσικά μαζί σας όπου πάτε, όπου κι αν βρίσκεστε. Το ταΐζετε, το ποτίζετε, το κοιμίζετε, το γυμνάζετε, το ευχαριστείτε με όσους τρόπους μπορείτε να επιστρατεύσετε. Αν τραυματιστεί ή αρρωστήσει, ανησυχείτε και φοβάστε την αναπηρία και τις δυσχέρειες που τη συνοδεύουν, την πιθανή ανημποριά σας και παρόμοια. Φοβάστε και τον θάνατο – παρότι ξέρετε, όλοι ξέρουμε, πως ο θάνατος είναι βέβαιος κάποια ώρα.
Αλλά τώρα ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του σώματός σας; Διότι με την αναφορά στο σώμα, σκεφθήκατε το σώμα σας, το δικό σας σώμα, όχι το σώμα άλλου ατόμου.
Θα πείτε, ασφαλώς, πως είναι ο εαυτός σας. Αλλά ποιος ακριβώς είναι ο εαυτός σας; Εδώ υπάρχει μεγάλη σύγχυση. Διότι πάρα πολλά στοιχεία, πάρα πολλές ενέργειες, κινούνται στον ψυχισμό σας.
Εδώ αρχίζει η αυτοεξέταση και είναι προκαταρκτική: δεν αφορά τον ίδιο τον εαυτό μα στοιχεία κι ενέργειες γύρω από εκείνον. Για να προχωρήσει τέτοια έρευνα, πρέπει να βρείτε έναν δάσκαλο που θα σας διδάξει πώς να παρατηρείτε τον ψυχισμό σας και να ξεχωρίζεται τα συστατικά του.
