Στο άρθρο Ε2125: Θάνατος φτάσαμε στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχει απόλυτος θάνατος, πλήρης εξαφάνιση. Υπάρχει συγχώνευση σε μία ενότητα Αγνώστου.
Ο θάνατος, λοιπόν, φαίνεται να είναι κάποια σοβαρή δυσλειτουργία του σωματικού (και νοητικού) οργανισμού ή βαθύτατη γήρανση κι εξάντληση του οργανισμού, οπότε η συνειδησία ή πνοή ζωής (= ψυχή, ας πούμε, χάριν ευκολίας) αποσύρεται και το σώμα “πεθαίνει” και κηδεύεται. Που πάει η συνειδησία ή “ψυχή”;
Οι παλαιές παραδόσεις της Ανατολής (Ινδία, Κορέα κλπ) πρεσβεύουν τη μετενσάρκωση/μετεμψύχωση – όπως και σε ορισμένες αρχαίο-ελληνικές φιλοσοφίες (Πυθαγόρας, Πλάτων κλπ). Αυτή η θεώρηση δεν παρουσιάζει δυσκολίες: η ψυχή ξαναγεννιέται ενσωματωμένη. Στον χριστιανισμό, η αθάνατη ψυχή πάει, αν είναι ευσεβής κι αγνή στον παράδεισο, ή σε κάποιο καθαρτήριο (κατά τους Ρωμαιοκαθολικούς) και μετά στον παράδεισο, ενώ αν είναι αμετανόητα ασεβής, αμαρτωλή, πάει στην κόλαση.
Οι θεολόγοι και ιερωμένοι λένε πολλά και διάφορα. Ο Χριστός όμως στο κατά Ματθαίον 25.46 λέει πως οι αμαρτωλοί πάνε “σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια”. Μόνο εδώ αναφέρεται η κόλαση ως τόπος όπου πάνε οι ψυχές αμαρτωλών. Και αφού αντιπαρατίθεται με ζωή αιώνια, πρέπει να συμπεράνουμε πως πρόκειται για κάποιο είδος παράξενου θανάτου. (βλ. και Φιλ1054: Κόλαση αιώνια; (4)). Η μεγάλη δυσκολία εδώ και σε πολλά άλλα χωρία στην Καινή διαθήκη είναι το επίθετο “αιώνιο”. Διότι μόνο ο Θεός είναι αιώνιος. Όλα τα άλλα φαινόμενα, πλάσματα ή πράγματα, καταστάσεις ή κόσμοι, είναι παροδικά.
Τι είναι αυτή η “κόλαση” ή αυτός ο παράξενος θάνατος;
Ο αποκρυφιστής (ή εσωτεριστής) P.D.Ouspensky γράφει (κεφ.11 Αιώνια επανεμφάνιση…, στο Νέο Πρότυπο του Σύμπαντος, μετάφραση Χ. Γαλανόπουλος, Αθήνα 1997, Πύρινος κόσμος, σελ. 552) πως οι ψυχές γεννιούνται και πεθαίνουν όπως τα σώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις όπως η ψυχή ενός τύπου ανθρώπου με “αυξανόμενη τάση για εκφυλισμό”, (πχ. αυτόχειρες, μέθυσοι, εγκληματίες) πεθαίνει πραγματικά, “εκμηδενίζεται”. Μα ο Ουσπένσκι δεν εξηγεί τι σημαίνει αυτός ο εκμηδενισμός.
Κάθε τι στον κόσμο μας είναι σύνθετο, φτιαγμένο από μείγμα υλικών στοιχείων. Όπως το νερό είναι υδρογόνο και οξυγόνο. Όπως το σώμα μας είναι μείγμα πολλών διαφορετικών στοιχείων. Όταν το σώμα πεθαίνει τα στοιχεία σταδιακά επιστρέφουν και συγχωνεύονται στην αρχική οικουμενική πηγή τους.
Πως εκμηδενίζεται ή αφανίζεται η ψυχή. Ποια είναι η αρχική πηγή της;
Κανένα πλάσμα, κανένα σώμα, κανένα στοιχείο δεν εκμηδενίζεται ολότελα στο απόλυτο μηδέν/τίποτα.
Η μόνη λογική εξήγηση είναι πως ο παράξενος θάνατος της ανθρώπινης ψυχής είναι η μετενσωμάτωση σε άλλη κατώτερη μορφή, κατώτερο πλάσμα, κατώτερο επίπεδο ύπαρξης, όπως ζώο, φυτό ή ορυκτό. Μα μόνο για ορισμένο χρονικό διάστημα.
Όπως ο εκμηδενισμός ή αφανισμός στο απόλυτο τίποτα δεν ισχύει αφού ό,τι υπάρχει σε μορφή προέρχεται από κάποια πρότερη ύπαρξη έτσι και το “αιώνιο”, όπως ήδη είπαμε, δεν ισχύει για ό,τι έχει μορφή, έστω και αν αυτή δεν είναι υλική.
Όπως λέει ο Shri Krishna (Bhagavad-Gītā 2.63) όταν το άτομο χάνει τη μνημοσύνη και τη λογική διάνοια buddhi, τότε καταστρέφεται, χάνεται [ως άνθρωπος και πάει σε κατώτερη μορφή].