Γράφει ο Γιάννης Παπαδόπουλος (Καθημερινή 14/5/26: «Χωρίς φραγμό»). Είναι διαφωτιστικές οι επισημάνσεις του.
Στο ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης, οι αυτοχειρίες σκαρφάλωναν συχνά ως θέμα στις πρώτες θέσεις της επικαιρότητας και παρουσιάζονταν ως κρούσματα μιας εθνικής επιδημίας. Αντί να επισημανθεί ότι η αυτοκτονία είναι πρόβλημα ψυχικής υγείας, σχεδόν κάθε νέο περιστατικό τότε συνδεόταν μονοδιάστατα, γραμμικά, με την κρίση, ακόμη κι όταν δεν υπήρχαν σαφείς ενδείξεις. (….) Η πρόσφατη τραγική είδηση με τις δύο μαθήτριες στην Ηλιούπολη συνοδεύθηκε από νέες απλουστευτικές προσεγγίσεις και ερμηνείες. Κάποιοι επικεντρώθηκαν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, στο πόσο στρεβλό, ανταγωνιστικό και αντιπαιδαγωγικό είναι το σύστημα. Δυστυχώς, η ψυχική υγεία δεν βρέθηκε στο προσκήνιο της δημόσιας συζήτησης, ενώ η δημοσιογραφική κάλυψη σε αρκετές περιπτώσεις αντιμετώπισε το περιστατικό με όρους θεάματος.
Η ομοσπονδία φορέων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και ψυχικής υγείας «Αργώ» επισημαίνει τις βασικές οδηγίες που δίνονται για την κάλυψη των αυτοκτονιών, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο μιμητικής συμπεριφοράς. Συνιστάται να αποφεύγεται η δραματοποίηση, να μη δημοσιοποιούνται λεπτομέρειες της πράξης, της μεθόδου ή της ακριβούς τοποθεσίας του περιστατικού. Επίσης η αυτοκτονία δεν πρέπει να εξιδανικεύεται, να μην παρουσιάζεται ως «λύση» σε προβλήματα ή ως ηρωική πράξη. Παράλληλα, τονίζεται ότι πρέπει να αποφεύγεται η δημοσίευση αποχαιρετιστηρίων μηνυμάτων.
Στην περίπτωση της Ηλιούπολης, όπως και σε άλλα αντίστοιχα συμβάντα στο παρελθόν, αυτές οι συστάσεις δεν τηρήθηκαν. Δημοσιεύθηκε το σημείωμα που φέρεται να άφησε η μία 17χρονη προς τους οικείους της. Στην τηλεόραση προβλήθηκαν πλάνα της πολυκατοικίας, κλήθηκαν ειδικοί και μη να ερμηνεύσουν το περιστατικό, αγνοώντας βασικά στοιχεία για τις ανήλικες και το ιστορικό τους.
Πριν από χρόνια είχα μιλήσει με τη σύζυγο ενός αυτόχειρος. (….) [Ο]ι γείτονες μιλούσαν για πράγματα που δεν γνώριζαν. Κάποιοι θεώρησαν ότι η αιτία ήταν ένα δάνειο, αγνοούσαν, όμως, ότι η οικογένεια δεν είχε ληξιπρόθεσμες οφειλές. Αλλοι μίλησαν ακόμη και για εξώγαμα. «Κανένας δεν έθιξε το θέμα κατάθλιψη», μου είπε η γυναίκα του. «Είναι αλλιώς να λες ότι έπαθε κατάθλιψη αυτός ο άνθρωπος, που σημαίνει ότι αυτό που έκανε δεν ήταν ούτε ανδρεία ούτε δειλία. Αρρώστησε».
Αυτό που εγώ θα επισημάνω είναι τα αίτια και η φύση τέτοιων παθημάτων.
Επίτηδες χρησιμοποίησα στον τίτλο τη λέξη ‘ασθένεια’.Οι πράξεις μας δεν έχουν, όπως πιστεύουμε και προσπαθούμε να διορθώσουμε, εξωτερικά μόνο αίτια: δεν είναι αντιδράσεις σε αυτά, όποια κι αν είναι. Οι πράξεις που εκδηλώνονται ως αντιδράσεις (ή ανταποκρίσεις) σε εξωτερικά για μας γεγονότα έχουν άμεση προηγούμενη αιτία τη δική μας ψυχική διάθεση και βούληση. Μερικοί άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, νεαροί και νεαρές, σε δυσμενείς όπως τους φαίνονται ή αδιέξοδες συνθήκες στρέφονται στην αυτοκτονία – και οι αριθμοί αυξάνονται. Πολλοί άλλοι όμως δεν το κάνουν καθώς ερμηνεύουν τις συνθήκες διαφορετικά και στη συνέχεια ενεργούν με άλλο τρόπο συνεχίζοντας τη ζωή.
Στην πρώτη περίπτωση οι αυτόχειρες έχουν ψυχική/νοητική α-δυναμία ή α-σθένεια και νομίζουν πως δεν μπορούν να συνεχίσουν να ζουν σε αυτές τις συνθήκες, στη δεύτερη νιώθουν ικανοί να αντιμετωπίσουν τις δύσκολες περιστάσεις· κάποτε μάλιστα τις ξεπερνούν έχοντας πάρει νέα μαθήματα και νέο σθένος.
Η α-σθένεια είναι μια εντονότερη εκδήλωση της πανανθρώπινης ασθένειας της άγνοιας, που κατατρώει εσωτερικά την ίδια την ύπαρξη, καθώς το πλάσμα αφήνεται σε ολοένα πυκνότερους πιεστικούς κύκλους εγωισμού. Οι διάφορες «τραυματικές» εμπειρίες, οι μελαγχολίες, οι ονειροπολήσεις ηρωισμού, μεγαλουργίας, επιτυχίας, αποτυχίας, έρωτα ή τραγωδίας – αυτά όλα είναι παράγωγα του εγωισμού, της ενασχόλησης με τον εαυτούλη μας.
Χρειάζεται πολλή εκπαίδευση για να αντιμετωπιστεί η ασθένεια της άγνοιας και του εγωισμού…
