8. Ή Ουπανισάδα στα 2.1- 5 εξετάζει τα πέντε kośa (κάλυπτρα, πέπλα) που σκεπάζουν τον αληθινό εσώτερο Εαυτό. Με αυτά η δύναμη της συνειδησίας ταυτίζεται κι έτσι έχουμε στην παρανόηση και άγνοια μας πέντε εαυτούς:
α) το σώμα που πλάθεται με τροφή κι έχει την υλική μορφή του ανθρώπου (2.1.1). Αυτό έχει πέντε κύρια μέρη: κεφάλι, δεξιά πλευρά, αριστερή πλευρά, κορμός και βάση (ουρά). Αυτό γίνεται μοντέλο για τους άλλους εαυτούς.
β) Το κάλυπτρο της ζωτικής ενέργειας prāṇa (2.2 ) που έχει αντίστοιχα πέντε κυρία μέρη: για κεφάλι (αναπνοή, εκπνοή), δεξιά πλευρά vyāna (που διαχέεται σε όλο το σώμα δίνοντας τροφή), αριστερή apāna (αποπνοή που αποβάλλει άχρηστα υλικά), κορμό akāśa που αντιπροσωπεύει τον samāna ο οποίος ρυθμίζει το κυκλοφορικό, θερμότητα κλπ. και παρουσιάζεται ως εαυτός και, τέλος, για ουρά/βάση τον udāna που αντιπροσωπεύει την θεά της γης ως σταθερή βάση.
γ) Το κάλυπτρο του manas (κατώτερη διάνοια, μυαλό (2.3)): έχει για κεφάλι τον Yajur-veda (κείμενα για θυσίες και νοητικές δυνάμεις εκφοράς και ακοής) για επικοινωνία, για δεξιά πλευρά τον Rg-veda και για αριστερή τον Sāma, που και οι δύο έχουν επανάληψη (japa) και ως νοητικές δυνάμεις κατευθύνουν προς τον Εαυτό, για κορμό τις γνωστικές οδηγίες ādeśa που είναι τα κείμενα brāhmana με τις Ουπανισάδες ως jñāna-kāṇda (= γνώση) και ως ισορροπητική βάση τον Atharva-veda με λειτουργίες, προσευχές κλπ. για ειρήνη, ευημερία κλπ.
δ) Το κάλυπτρο της κατανόησης (vijñāna,buddhi) είναι ανώτερο (2.4.) Έχει ως κεφάλι την πίστη śraddhā, ως δεξιά πλευρά την συμπαντική τάξη ṛta (= αρετή, δικαιοσύνη) και αριστερή την αλήθεια satya, ως κορμό συγκέντρωση [συνειδησίας], samādhana, δηλαδή Yoga (ενότητα) και ως ουρά mahat “αίσθημα ύπαρξης” που γίνεται βάση κι αιτία για κάθε νοητική ενέργεια (λογική, διάκριση, κατανόηση κλπ.). Οι θεοί όλοι λατρεύουν αυτήν την εκδήλωση.
9) Αλλά στο ξεκίνημα αυτού του χωρίου η Ουπανισάδα λέει κάτι πολύ σημαντικό. “Λόγια επιστρέφουν μαζί με το νου χωρίς να Το φτάσουν. Όποιος έχει γνωρίσει την μακαριότητα του Μπράχμαν δεν φοβάται ποτέ [τίποτα]”. Σε αυτό ο Σάνκαρα θα αναφερθεί στο σχόλιο στο χωρίο 2.9. Μα ήδη έχει στο σχόλιο 2.1.1 αναφέρει το χωρίο 6.1.4 της Chāndogya Ουπανισάδας που λέει: “Όλες οι τροποποιήσεις υπάρχουν μόνο κατ’ όνομα και μόνο λέξεις τις υποστηρίζουν. Στα πήλινα δοχεία [που είναι τροποποιήσεις πηλού] μόνο ο πηλός είναι η αλήθεια [αμετάβλητη]. “Οι ονομασίες και τα σχήματα] είναι όντως [φαινομενικές] τροποποιήσεις του αμετάβλητου και ανήκουν στον κόσμο της μεταβαλλόμενης πλάνης αφού μετά από κάποιο χρόνο τα δοχεία διαλύονται πίσω στο χώμα. Ούτε λόγια ούτε ο νους μπορούν να φτάσουν το Μπράχμαν και να του δώσουν οριστικό προσδιορισμό.
Το πέμπτο κάλυπτρο της μακαριότητας ānanda (2.5) είναι ακόμα λεπτότερο και το πλησιέστερο στο Μπράχμαν. Εδώ έχουμε ως κεφάλι την ευχαρίστηση, ως δεξιά πλευρά τη χαρά, ως αριστερή την αγαλλίαση (εντονότερη χαρά), ως κορμό ευδαιμονία (ānanda = μακαριότητα) και ως ουρά [το ίδιο το] Μπράχμαν που είναι η αιτία για όλα τα προηγούμενα, λέει ο Σάνκαρα, και το στήριγμα που τα κρατά σε ισορροπία.
Έτσι φτάνουμε στο Πνεύμα Απόλυτο (2.6) που επιθύμησε και, μέσω tapas (ασκητικής /διαλογισμού/δύναμης–τροποποίησης), έγινε τα πάντα.
10. Στη συνέχεια (2.6) η Ουπανισάδα λέει πως το Μπράχμαν είναι ο Εαυτός ενσωματωμένος στη μάζα μακαριότητας. Όποιος σκέφτεται πως Εκείνο είναι ανύπαρκτο, ο ίδιος γίνεται ανύπαρκτος.
Εκείνος ο αρχέγονος κι έσχατος Εαυτός “επιθύμησε να γίνει πολλά, να αποκυήσει [πλάσματα]”. Αφού συγκεντρώθηκε στη μετουσίωση (tap-) δημιούργησε από τον Εαυτό του (sṛj-) όλον αυτόν το κόσμο και εισήλθε σ’ αυτόν. Έτσι μετέγινε υπαρκτό (sat) και άμορφο (tyat), καθορισμένο και ακαθόριστο, στήριξη (nilayana) και μη-στήριξη, κατανόηση και μη κατανόηση, το αληθινό και το αναληθινό. Έτσι (2.7) αυτός ο κόσμος που ήταν ανύπαρκτος φανερώθηκε ως υπαρκτός… Είναι από φόβο Εκείνου που φυσά ο άνεμος και ανατέλλει ο ήλιος και τρέχουν οι θεοί (2.8). Μετά ακολουθεί εκτεταμένη περιγραφή της διεύρυνσης της μακαριότητας ānanda. Το 2ο Μέρος τελειώνει με τη βεβαίωση (2.8.5) είναι ο ίδιος Εαυτός στο άτομο και στον ήλιο και (2.9) «Όποιος έχει συνειδητοποιήσει τη μακαριότητα του Μπράχμαν δεν φοβάται τίποτα πλέον”. Επίσης λέγεται ξανά “Λόγια επιστρέφουν μαζί με τον νου χωρίς να φθάσουν Εκείνο” (2.9). Εκείνο το Μπράχμαν, Εκείνος ο Εαυτός είναι απερίγραπτος, απερινόητος. Γι’ αυτό, βέβαια, η καλύτερη ονομασία του είναι neti neti “όχι αυτό, όχι αυτό”.
Έπεται συνέχεια…
