Στη χορωδία όπου συμμετέχει και η γυναίκα μου μάθαιναν το παλαιό αυτό τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου. Το τραγουδούσε κι εκείνη – και μου κόλλησε «τρώγοντας το νου», όπως λέει το ρεφρέν.
Το Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη το έγραψε και συνέθεσε κι έβγαλε ως τραγούδι το 1964. Επειδή και οι στίχοι και η μελωδία έχουν ομορφιά κι ελκυστικότητα, το τραγούδι έγινε μεγάλη επιτυχία, όχι μόνο στην Ελλάδα μα και διεθνώς.
Ούτε ως τραγουδοποιός ούτε ως στιχουργός μου αρέσει ο Διονύσης Σαββόπουλος, γιατί δεν έχει γράψει κάποιο τραγούδι με εφάμιλλη στιχουργία και μελωδία. Επίσης δεν έχει καλή φωνή τραγουδιστή. Μπορεί να είναι απλά θέμα γούστου. Λίγα σύγχρονα τραγούδια μ’ αρέσουν ως μελωδία κι ακόμα πιο λίγα ως στιχουργία – του Χατζηδάκη, Θοδωράκη, Λοΐζου.
Πάρτε π.χ. το Άδεια μου αγκαλιά, αρχικά του Nick Cave, μα το οποίο υιοθέτησε ο Διονύσης Σαββόπουλος το 1997.
Δεν θα ’θελα εδώ Θεός να επέμβει /
και ξέρω, φως μου, πως τρελά τον υπακούς /
Σκυφτός εγώ, γονατιστός, θα του ζητούσα /
να μην επέμβει στους θολούς σου δισταγμούς. //
Μη σε φέρει / μη σε στείλει / μη σ’ αγγίξει τόσο δα /
και επιτέλους αν σε στείλει / να σε στείλει εδώ ξανά. //
Δεν είναι απλά παρακατιανοί στίχοι, είναι βλακώδεις. Ή πάρτε ένα νεότερο – του 1971, Ο παλιάτσος κι ο ληστής (με μουσική Bob Dylan):
Θα υπάρχει μια διέξοδος / είπε ο παλιάτσος στον ληστή /
Κι αν σου ’χει μείνει μια σταλιά ντροπή /δώσε λιγάκι προσοχή//
Έμποροι πίνουν το κρασί μας / και κλέβουνε τη γη /
Εσύ είσαι η μόνη μας ελπίδα / σε περιμένουμε να ’ρθεις. //
Εξίσου βλακώδες. Διότι, αν μη τι άλλο, ποια η διαφορά του κλέφτη από τον ληστή; Ποια η διαφορά του Στάλιν από τον Χίτλερ (που, στο κάτω κάτω, δεν εξόντωνε εκατομμύρια Γερμανούς εκτός από Εβραίους και μερικούς συνωμότες) ή τον Τσάρο; Η Αριστερά δεν έχει κανένα ηθικό πλεονέκτημα – κι ας το προπαγανδίζουν προβοκατόρικα.
Είναι και το Καλοκαίρι (1989) όπουτο «καλοκαίρι» αναφέρεται 17 φορές με διάφορες ρίμες – φέρει, πανέρι, ξέρει, χέρι, μέρη, γέροι κλπ.
Καλοκαίρι/ η γαλάζια προκυμαία θα σε φέρει/ καλοκαίρι/
καρεκλάκια, πετονιές μες στο πανέρι/
μες στη βόλτα αυτού του κόσμου που μας ξέρει/ καλοκαίρι…..
Πολύ κουραστική η επανάληψη της ρίμας και οι διάφορες λεπτομέρειες από σκηνές του καλοκαιριού.
Και ο ρομαντικός, λυρικός τίτλος Αηδόνι στην Κερασιά (1999) γίνεται τραγούδι σαχλό, ασυνάρτητο:
Αδωνάι! / Το μικρό μικρό βαπόρι / ξεκινάει / προς τη διεσταλμένη σου κόρη /
Αδωνάι / Σκότωσέ με με τα μαλλιά σου /
Αδωνάι / Λιώσε με με το στόμα σου / και πλέουνε πλάι. //
Άλλες στροφές επιχειρούν κάτι ερωτικό, μα είναι εξίσου παρακατιανές.
Μα το τραγούδι του 1964 έχει στίχους ποιητικούς εφάμιλλους του Σεφέρη και του Ελύτη, με λυρικό και δραματικό στίχο κι έλλογο νόημα. Ξεκινάει λυρικά:
Μία η άνοιξη, ένα το σύννεφο, χρυσή βροχή /
Βροχή που χόρευε σε κάμπο ώριμο απ’ το πρωί. /
Σαν στάχυα έλυσες πάνω στους ώμους μου χρυσά μαλλιά /
σαν στάχυ χόρεψες, σαν στάχυα αμέτρητα ήταν τα φιλιά. //
Έστω κι ένα ανοιξιάτικο σύννεφο φέρνει χρυσή βροχή, όχι μόνο επειδή αυτή χρυσίζει στον ανοιξιάτικο ήλιο (που προφανώς δεν καλύπτεται από το ένα σύννεφο), μα σε μια χώρα με λίγη βροχόπτωση, είναι (όταν δεν είναι κατακλυσμική) πολύτιμη σαν χρυσάφι! Η βροχή χορεύει καθώς πέφτει σε κάμπο με ωριμασμένα στάχυα, μα οι σταγόνες της χορεύουν και πάνω στα στάχυα και κάτω στο έδαφος, στις λιμνούλες του νερού. Σαν στάχυα ξανθά, χρυσά, λύθηκαν τα μαλλιά της πάνω στους ώμους του και η ίδια χόρεψε σαν στάχυ δηλ. λικνίστηκε (στο κρεβάτι;) πλάι του, όπως το στάχυ κουνιέται δίχως να αλλάζει θέση. Και τα φιλιά ήταν (υπερβολή εδώ) αμέτρητα: έντονος έρωτας. Μια υπόνοια εδώ: όπως τα στάχυα αφού αλεστούν γίνονται το ψωμί που τρέφει το σώμα μας, έτσι και τα φιλιά τρέφουν την αγάπη τους.
Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη, η αγάπη είναι παντού /
στην καρδιά μας, στη ματιά μας / τρώει τα χείλη, τρώει το νου/
Όταν θα ’χουμε υποφέρει, καλημέρα θα μας πει /
θα μας φύγει, θα ξανάρθει κι όλο πάλι απ’ την αρχή. //
Εδώ τώρα ο στίχος γίνεται πιο δραματικός και κάπως φιλοσοφικός. Η αγάπη είναι παντού και, σύμφωνα με μεγάλους μύστες, όλα είναι αγάπη, όπως και η πρώτη μεγάλη ιδιότητα του Θεού (Ιωάννης, Επιστολή Β’ 4.8,16), οπότε μην μιλάς γι’ αυτήν. Τρώει τα χείλη με την πολλή ομιλία (και με τα φιλιά), μα και τον νου, καθώς στον έρωτα οι εραστές σκέφτονται αδιάκοπα ο ένας την άλλη κι εκείνη εκείνον. Και συχνά οι ερωτευμένοι (λόγω εγωισμού) διαφωνούν και συγκρούονται και παύουν να αγαπούν και υποφέρουν. Μα η αγάπη, ο έρωτας, που έφυγε, ξανάρχεται και το δράμα επαναλαμβάνεται.
Η αποτυχία του ποιητή Διονύση Σαββόπουλου στα άλλα τραγούδια του οφείλεται στο ότι προσπαθεί να πει πάρα πολλά στους στίχους του, να σατιρίσει, να κατακρίνει τα κακώς κείμενα και τους εκμεταλλευτές, να εκθειάσει (Αριστεράς) αγώνες και το ανύπαρκτο ηθικό πλεονέκτημα.
Κρίμα που δεν έμενε σε μια απλή ιδέα όπως στο Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη!
