Πριν από πολλά χρόνια εξέτασα το θέμα κόλασης στο Φιλ47: Αιώνια Κόλαση;
Η λέξη “κόλαση”, ως τόπος τιμωρίας και βασανισμού, υπάρχει στο Κατά Ματθαίο 25.46 όπου χωρίζονται και στέλνονται οι αμαρτωλοί: είναι μάλιστα “αιώνια”! Στο ίδιο χωρίο οι ευσεβείς πιστοί στέλνονται σε “ζωή αιώνια”. Στο Κατά Ιωάννη 4.18 επίσης αναφέρεται “ότι ο φόβος κόλαση έχει” – μα εδώ η λέξη σημαίνει απλό βασανισμό, και όχι ο τόπος όπου στέλνονται οι ψυχές αμαρτωλών.
Σήμερα εξετάζω την ιδέα κόλασης σε σχέση με τον Ιουδαϊσμό όπως φαίνεται στην ΠΔ (Παλαιά Διαθήκη). Εκεί ο όρος είναι sheol (σιεόλ). Παλιά μεταφραζόταν ή ερμηνευόταν ως “κόλαση”. Στη μετάφραση των 70 (3ος αιώνας ΠΚΧ) ο όρος μεταφράζεται ως “άδης” μα σε πρόσφατες μεταφράσεις είναι απλά “τάφος” ή “κάτω κόσμος”. Σε άλλες παλαιότερες εκδοχές μεταφραζόταν και ως “κόλαση” – εντελώς λανθασμένα.
Πρώτα όμως ας δούμε πού υπάρχουν στην ΠΔ και άλλοι όροι για την μεταθανάτια κατάσταση. Ο βασιλιάς Δαυίδ π.χ. λέει πεθαίνοντας “Εγώ ειμί πορεύομαι εν οδώ πάσης της γης” (Βασιλείων Γ’ 2.2). Νωρίτερα ο Ιησούς του Ναυή επίσης λέει “Εγώ δεν αποτρέχω (σπεύδω εις) την οδόν, όπως και πάντες οι επί της γης” (Ιησούς Ναυή 23.14).
Τι σημαίνει αυτή η παράξενη διατύπωση; Ποια είναι η οδός πάσης της γης, ή αυτή που πάντες οι επί της γης ακολουθούν μετά θάνατο;
Μια άλλη παράξενη διατύπωση βρίσκεται στο βιβλίο Γένεσις. Όταν πεθαίνει ο Αβραάμ λέγεται πως “προσετέθη προς τον λαό αυτού” (25.8). Ο Ισαάκ επίσης “προσετέθη προς το γένος αυτού” (35.29). Στο Βασιλείων Δ’ 22.20 ο θεός λέει μέσω προφήτισσας στον Ιωσία “Ιδού προστίθημί σε προς τους πατέρας σου και συναχθήση (= θα μαζευτείς) εις τον τάφο σου εν ειρήνη” – κι έτσι δεν θα δουν τα μάτια του το κακό που θα επέλθει στον τόπο του. Τι να σημαίνει αυτή η παράξενη φράση;
Οπωσδήποτε σημαίνει μεταθανάτια κατάσταση (σαν την προηγούμενη, την οδό όλης της γης;) αφού συνδέεται με τον “τάφο”. Ο “τάφος” μεταφράζει τον όρο σιεόλ, όπως σημείωσα νωρίτερα.
Ακολουθούν μερικά παραδείγματα από διαφορετικά βιβλία της ΠΔ.
Πουθενά σε ολόκληρη την ΠΔ δεν εμφανίζεται διαχωρισμός μεταξύ αμαρτωλών που πάνε στη σιεόλ (με την έννοια “κόλαση”) και ευσεβών που πάνε σε παράδεισο. Ούτε ο αδελφοκτόνος Κάιν, ούτε οι έκφυλοι κάτοικοι στα Σόδομα και Γόμορα, ούτε ο σκληρός Φαραώ που κρατούσε σκλάβους τους Ιουδαίους.
Όταν ο Ιακώβ μαθαίνει πως ο γιος του Ιωσήφ, κατασπαράχθηκε από θηρίο, σύμφωνα με την ψευδή αφήγηση των άλλων γιων (που τον είχαν πουλήσει σκλάβο), λέει “θα κατέβω εις τον άδου (άδη) προς τον υιό μου πενθών” κι έκλαιε (Γένεσις 37.35).
Σε μεταγενέστερο κείμενο, στον Ψαλμό 138/139.8 ο Δαυίδ προσεύχεται λέγοντας πως όπου και να πάει θα συναντήσει το πνεύμα, την παρουσία του Θεού “κι αν ανέβω στον ουρανό κι αν κατέβω στον άδη”. Ο Θεός είναι παντού.
Μετά ο Ιώβ επίσης προσεύχεται λέγοντας “Ω Κύριε, ας με φύλαγες κρυμμένο (εφύλαξας, έκρυψας) στον άδη ωσότου πάψει η οργή σου”. (Ιώβ 14.13).
Σε κάθε περίπτωση χρησιμοποιείται η λέξη “σιεόλ” που μεταφράζεται ως “άδης”. Θέλει να πάει για προστασία στον άδη!
Η ελληνική “Άδης”, δείχνει τον “κάτω κόσμο” των πνευμάτων/ψυχών των νεκρών με διάφορα στρώματα – λειμώνες με ασφοδέλους, έρεβος (= σκοτεινός μέρος) και τάρταρος. Αλλά σε κανένα μέρος δεν βασανίζονται αιώνια.
Στην ΠΔ δεν υπάρχει πουθενά η ιδέα της αιώνιας κόλασης.
Έπεται συνέχεια…..
