Πουθενά στα τελευταία 200 έτη δεν βλέπουμε καμιά βελτίωση στη δημοκρατία.
Ο τίτλος είναι από άρθρο του Σάκη Μουμτζή .
«Δύο πλευρές της Ιστορίας» Καθημερινή, 6/9. Πολύ ορθά και λογικά επικρίνει τους θιασιώτες του ολοκληρωτισμού στον οποίο προστέθηκαν και κάποια Δυτικά κράτη όπως η Ουγγαρία του Ορμπαν και, κυρίως, η Αμερική του τραμπούκου δικτατορίσκου Τραμπ. (Δική μου η έμφαση σε μπολντ.)
Η συνάντηση της Κίνας [αρχές Σεπτεμβρίου 2025] αποκλήθηκε Διεθνής του Ολοκληρωτισμού, καθώς ελάχιστοι ήσαν οι εκλεγμένοι ηγέτες και αυτοί μάλλον βρέθηκαν εκεί από αστοχίες του πλανητάρχη… Θα ήθελα να πετάξω την μπάλα στο στρατόπεδο των θαυμαστών αυτών των καθεστώτων, ρωτώντας τους: Θα ήταν διατεθειμένοι, χάριν της αποτελεσματικότητας, να παραιτηθούν από τη διενέργεια ανόθευτων εκλογών; Θα ήταν διατεθειμένοι, χάριν της ισχύος, να παραιτηθούν από τα ατομικά τους δικαιώματα; Να μην μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα; Να μην μπορούν να βλέπουν ό,τι θέλουν; Σε τελική ανάλυση να ζουν υπό ένα καθεστώς απαγορεύσεων; Θα ήταν διατεθειμένοι να απαλλάξουν την εξουσία από την υποχρέωση της λογοδοσίας και της διαφάνειας; Διότι μια πράξη χαρακτηρίζεται σκάνδαλο όταν αποκαλυφθεί. Και τα σκάνδαλα αποκαλύπτονται όπου υπάρχουν ελευθερίες. Στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, όποιοι ασχολούνται με τις σκοτεινές πλευρές τους τούς τρώει το μαύρο σκοτάδι. Ολοι οι θαυμαστές αυτών των ηγετών που συγκεντρώθηκαν στην πόλη Τιαντζίν, κάπου στη βόρεια Κίνα, ας βάλουν στη ζυγαριά τους τούς δύο κόσμους με τα χαρακτηριστικά τους και ας αποφασίσουν τι επιλέγουν. Θέλουν τη δυτική δημοκρατία με όλα τα μειονεκτήματά της ή μήπως θα προτιμούσαν καθεστώτα τύπου Κίνας, Ρωσίας ή Τουρκίας;
[Υπάρχουν οι] αβελτηρίες της δυτικής δημοκρατίας. Όμως η.δημοκρατία μας έχει την ικανότητα να βελτιώνεται διότι μόνον σε αυτήν υπάρχει η ελεύθερη, κριτική σκέψη.
Η τελευταία παρατήρηση μου φαίνεται κάπως επιπόλαιη. Διότι πουθενά στα τελευταία 200 έτη δεν βλέπουμε καμιά βελτίωση στη δημοκρατία. Απεναντίας, παντού υπάρχει ολίσθηση προς διαφθορά και αδικία. Παντού, σε όλες τις Δυτικές δημοκρατικές χώρες βλέπουμε να υφίσταται παράλογο φορολογικό σύστημα να επιβαρύνεται και να αποθαρρύνεται η εργασία και μεταξύ εχόντων και μη να υφίσταται μεγάλο χάσμα, που διευρύνεται αντί να συρρικνώνεται – παρά τα δήθεν σοσιαλιστικά ή φιλελεύθερα μέτρα που εφαρμόζουν διάφορες κυβερνήσεις.
Η Δημοκρατία ως καθεστώς ισότητας προ του Νόμου, ισχύος του Κράτους Δικαίου και δημοκρατικών ελευθεριών (ακεραιότητας, ισότιμης πρόσβασης στους φυσικούς πόρους, έκφρασης, μετακίνησης, συνάθροισης, περιουσίας, υπόληψης και προσωπικής ειρήνης), προϋποθέτει, απαιτεί, (περίπου) ισότιμη νοητική ικανότητα, ώστε οι πολίτες να μπορούν να διακρίνουν και να επιλέγουν το καλό και ορθό για τη σύνολη κοινότητα – όχι τους επιτήδειους που παραπλανούν τάσσοντας σε, και δωροδοκώντας, ομάδες, οπαδούς, κοινωνικά στρώματα.
Δίχως τέτοια πνευματική ικανότητα στους πολίτες αναπόφευκτα η δημοκρατία θα κατολισθαίνει σε διαφθορά, αδικία, βαρβαρότητα. Δεν θα υπάρξει πραγματική ευημερία.
