Dharma, ο φυσικός και ηθικός Νόμος εξετάζεται εκτενώς….
Το επικό της αρχαίας Ινδίας λέγεται συνήθως Μαχαβαράτα μα η σωστή προφορά του είναι Μαχαμπχάρατα. Ξεκίνησε ως κύκλος ηρωικών ποιημάτων γύρω στο 3000 πκε μα αναπτύχθηκε, μεγάλωσε κι εμπλουτίστηκε με πολλές προσθήκες ως τον πρώτο αιώνα πκε οπότε πήρε και την τελική μορφή του. Τώρα είναι 8 φορές όσο η Ιλιάδα και η Οδύσσεια μαζί.
Ανιστορεί ποιητικά, κυρίως σε śloka ή anuṣṭubh (μα και άλλα μέτρα), τον εμφύλιο μεταξύ των 5 Pāṇḍava αδελφών και των 100 εξαδέλφων τους Kaurava για την νόμιμη κατοχή του βασιλείου και την επαναφορά δικαιοσύνης και τάξης. Tα 5 αδέλφια (Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, Nakula, Sahadeva) με τη βοήθεια του Śrī Kṛṣṇa νικούν τελικά. Μα στη διάρκεια της αφήγησης εισέρχονται πολλές άλλες ιστορίες και θίγονται θέματα dharma “δικαιοσύνης”, διακυβέρνησης, φιλοσοφίας και μεταφυσικής, μυθολογίας κλπ. (Στην εικόνα είναι τα 5 αδέρφια με τη γυναίκα τους Ντραουπαντή.)
Dharma. Ο φυσικός και ηθικός Νόμος εξετάζεται εκτενώς, ιδίως στη Bhagavad Gītā (25ο κεφάλαιο στο 6 βιβλίο Bhiṣma Parvan), όπου ο Shrī Krishna εξηγεί τη φιλοσοφική και ηθική άποψη των καθηκόντων του ανθρώπου απέναντι στον εαυτό του, στην οικογένεια, στην Πολιτεία και στο σύμπαν και την Οδό της Δράσης, Λατρείας και Γνώσης και τη μεταφυσική τους. Ο άνθρωπος πρέπει μέσω πολλών και διάφορων ενσωματώσεων να συνειδητοποιήσει την ταυτότητά του με την Ύψιστη Θεότητα, το Μπράχμαν ή τη θεϊκή εκδήλωσή του ως Κρίσνα, και να συγχωνευθεί σε κείνον τον αληθινό Εαυτό. Μα πρέπει να εκτελεί και τα εγκόσμια καθήκοντά του και να στηρίζει την αλήθεια και δικαιοσύνη.
Πόλεμος. Το βασίλειο, η εξουσία, είχε παραχωρηθεί από τους Πάνταβες στους Καούραβες για ορισμένο χρονικό διάστημα. Όταν η περίοδος συμπληρώθηκε, οι Καούραβες αρνήθηκαν να το επιστρέψουν. Ο αρχηγός τους Duryodhana εκδήλωσε κακία κι εμμονή παρά την παρότρυνση του Κυρίου Κρίσνα να φερθεί έντιμα. Ο πόλεμος ήταν πια το τελευταίο μέσο για να αποκατασταθεί η πολιτειακή τάξη. Υπάρχει μια πιθανότητα να μην ήταν ιστορικό γεγονός, μα αυτό είναι δευτερεύον, αφού το επικό είναι κυρίως διδακτικό, και οι αρχές διακυβέρνησης περιγράφονται με σαφήνεια, καθώς και οι ενδο-οικογενειακές σχέσεις – όπως υπακοή στους γονείς και αμοιβαία φροντίδα παιδιών και γονέων.
Μυθολογία. Υπάρχουν (στο 3ο βιβλίο Vana parvan) πολλές άλλες ιστορίες όπως του Ράμα και της Σιτά (που ιστορείται πολύ εκτενέστερα στο άλλο επικό, Ραμάγιανα), του Νάλα και της Νταμαγιαντί, της Σαβιτρί και του Σατιαβάν και του Γιάμα-Χάροντα. Διάφορες θεότητες, διάβολοι κι εξωγήινες υπάρξεις εμπλέκονται κι έχουμε τη συνεχή παρουσία του Κυρίου Κρίσνα. Όλες οι ιστορίες αναδείχνουν κάποια άποψη της εμφύλιας σύγκρουσης.
Φιλοσοφία – Ψυχολογία. Το 6ο Βιβλίο μας δίνει τη Μπχάγκαβαντ Γκήτα “Το άσμα του Μεγαλόχαρου” όπου ο Κύριος Κρίσνα, μορφή του θεού Viṣṇu, δίνει οδηγίες στον Άρτζουνα, πρίγκιπα μαθητή και φίλο του, για να εκτελεί το καθήκον του και όχι να παρασύρεται από συναισθήματα: “Να εκτελείς το καθήκον σου όχι να αδημονείς για τα αποτελέσματα της δράσης σου.” Το Άσμα είναι από τα βασικά κείμενα του φιλοσοφικού συστήματος Vedānta. Μα και το 12ο Βιβλίο Śānti parvan “περί ειρήνης”, που είναι και το μακροσκελέστερο, έχει τον γηραιό πολεμιστή, σοφό Bhiṣma να μιλάει εκτενώς για τα καθήκοντα του Βασιλέα και τη διακυβέρνηση και για άλλα θέματα ηθικής τάξης καθώς και την προέλευση του σύμπαντος, την όλη δημιουργία και την προέλευση των 4 μεγάλων καστών και των καθηκόντων τους. Δίνει επίσης μια σύνοψη ορισμένων φιλοσοφικών συστημάτων (Sāṅkhya και Yoga).
Γι’ αυτό το Μαχαμπχάρατα θεωρείται, μετά τους 4 ιερούς Βέδες (Sāma-Veda, Ṛg-, Yajur-, Atharva-), ο 5ος Βέδας για τις κοινές μάζες.
