Η βασική αντίληψη στη Νέο-Βεδάντα φιλοσοφία διδάσκει πως δεν υπάρχει ξεχωριστός ατομικός εαυτός και όλοι οι άνθρωποι είναι ήδη το τέλειο και πλήρες Μπράχμαν (ή τέλειος και πλήρης Άτμαν Εαυτός). Το μόνο που χρειάζεται είναι το άτομο να αντιληφθεί αυτήν την ουσιαστική κατάσταση και να μάθει απλά να είναι ο Εαυτός (Being Presence) γνωρίζοντας πλέον, πολύ σωστά, πως το ατομικό “εγώ” δεν είναι παρά μια πλάνη, μέρος του ονείρου δίχως ουσιαστική ύπαρξη.
Αλλά προχωρούν οι οπαδοί του συστήματος να διακηρύξουν πως δεν χρειάζεται καμιά προσπάθεια εκ μέρους του ατόμου, αφού είναι ήδη φωτισμένο και λυτρωμένο! Επίσης δεν υπάρχει καμιά μέθοδος, καμιά πρακτική που οδηγεί στη φώτιση αφού αυτή είναι ήδη υπαρκτή!
Αυτό ισχύει για όλους τους ανθρώπους. Οπότε δεν χρειάζεται να γίνει τίποτα. Δεν υπάρχει ο ξεχωριστός εαυτός που θα ακολουθήσει την ξεχωριστή διδασκαλία ή το ξεχωριστό μονοπάτι και θα καταβάλει τις ξεχωριστές του προσπάθειες.
Η πραγματικότητα είναι πως το παραδοσιακό Βεδάντα, το advaita, διδάσκει πως ο Άτμαν έχει ήδη φώτιση, τελειότητα, πληρότητα και ελευθερία όντας ένα με το συμπαντικό Μπράχμαν. Αλλά δεν λέει πως δεν υπάρχει και ο σφετεριστής εαυτούλης, το “εγώ” που δανείζεται και προσποιείται πως είναι κτήμα του η φύση του αληθινού Εαυτού. Η ακατανοησία και ασυνεννοησία, η δυστυχία και ο πόνος, η κακία, σύγχυση και χυδαιότητα, οι συγκρούσεις, πόλεμοι και διενέξεις που βλέπουμε ολόγυρα επί αιώνες τώρα, δείχνουν πως ο ψυχισμός μας χρειάζεται εξέταση (αυτό – εξέταση!) κι εξάγνιση από κακές συνήθειες και τάσεις που παράγουν όλη αυτήν την αρνητικότητα.
Η όλη θεώρηση του Νέο-Βεδάντα είναι σαφώς πλανερή και παράλογη. Δεν σώζεται με την προσφυγή σε σοφές ρήσεις όπως ότι αν αφήσεις το λασπωμένο νερό ήσυχο, η λάσπη θα κατακαθίσει και το νερό θα γίνει καθαρό – το πάνω μέρος του. Πρώτον, η λάσπη παραμένει στη λακκούβα (ή όπου αλλού) και οποιαδήποτε αναταραχή θα δημιουργήσει μια θολή, βρώμικη κατάσταση. Δεύτερον, ο ανθρώπινος ψυχισμός δεν είναι “λακκούβα με λασπωμένο νερό”. Δέχεται και δίνει συνεχώς εντυπώσεις κι ενέργειες που τον κρατούν σε κατάσταση ταραχής, κίνησης, ανησυχίας, όπου μερικές συνήθειες μπορεί να εξασθενήσουν (για κάποιο διάστημα), άλλες να δυναμώσουν και να δημιουργηθούν νέες.
Η ρηχή αντίληψη πως “δεν υπάρχει αληθινά ξεχωριστό πρόσωπο” δεν βοηθάει ούτε στο ελάχιστο προς την λύτρωση. Διότι το υπαρκτό (ονειρικό έστω και πραγματικά ανύπαρκτο “εγώ”) μοιάζει να έχει αρκετό έλεγχο σε πολλές λειτουργίες του νου (ή ψυχισμού).
Η συχνή επανάληψη πως η ζωή είναι πλάνη, ένα όνειρο, και πως το “εγώ” είναι ένας ανυπόστατος ίσκιος στον νου, μια σκέψη παροδική, δεν βοηθά καθόλου στο καταλάγιασμα των αρνητικών τάσεων που προκαλούν τόσο άγχος, τόση δυστυχία. Οι συνήθειες δεν ξεριζώνονται μόνες τους.
Χρειάζεται μία μέθοδος (Βεδάντα) κι ένας δάσκαλος που γνωρίζει για τον σφετεριστή εαυτούλη και τα εμπόδια και μπορεί να δώσει κάποια συστηματική καθοδήγηση!
