Νικόδημος
Οι παλαιοί σοφοί μας άφησαν αρκετή γνώση: Μη βλάπτεις άλλους. Μην κλέβεις. Μη λες ψέματα. Μην επιθυμείς πιο πολλά από όσα χρειάζεσαι.
Ο Θ Γεωργακόπουλος εξετάζει μερικά Φαινόμενα της Εποχής στο έξτρα άρθρο του, Καθημερινή, 12/3/25.
Οι homo sapiens δεν είναι λογικά, ορθολογικά όντα. Δεν αποφασίζουμε με ψυχρή λογική ή υπηρετώντας κάποια ξεκάθαρα αντικειμενικά κίνητρα. Είμαστε περίπλοκο είδος, σε αρκετά μεγάλο βαθμό αυτοκαταστροφικό.… Ο Ιταλός φυσικός Κάρλο Ροβέλι ισχυρίζεται ότι δεν είμαστε για πολλά…. «Oλα τα ξαδέρφια μας έχουν εξαφανιστεί από τον κόσμο. Είμαστε το μόνο είδος που έχει συνείδηση της αναπόφευκτης θνητότητάς του», θυμίζει. «Φοβάμαι ότι θα γίνουμε και το μόνο είδος που θα παρακολουθήσει την ίδια του τη συλλογική κατάρρευση ή, έστω, την κατάρρευση του πολιτισμού που δημιούργησε». Γιατί είμαστε έτσι;
(Μα είμαστε όλοι και όλες έτσι; Και μόνο έτσι;… Έχουμε αρκετή λογική μα προτιμούμε να την παραγνωρίζουμε….)
Έχουμε, συνεχίζει, το σύνδρομο του κακού κόσμου. Είναι η η αντίληψη που δημιουργείται σε ανθρώπους οι οποίοι παρακολουθούν νέα σε οθόνες ότι ο κόσμος είναι ένα χειρότερο μέρος από ό,τι είναι πραγματικά. Ολες και όλοι πάσχουμε από αυτό. Ξέρουμε καλά ότι η τηλεόραση και οι οθόνες θα βροντοφωνάξουν «αεροπλάνο έπεσε στη Ουάσιγκτον» αλλά καμία ποτέ δεν θα δείξει την είδηση «151.243 αεροπλάνα προσγειώθηκαν με ασφάλεια και σήμερα». Αλλά τι να κάνεις…. αυτή τη γνώση;
Μετά, έχουμε άμβλυνση της συμπόνοιας που είναι η τάση της μείωσης της ενσυναίσθησης και της συμπόνοιας που νιώθουν οι άνθρωποι, όταν ο πόνος που έχουν να αξιολογήσουν είναι πολύ μεγάλος. Κάποιος μπορεί να νιώσει τρομερή θλίψη και συμπόνοια όταν του λένε την ιστορία για ένα συγκεκριμένο παιδάκι που πάσχει από καρκίνο, αλλά νιώθει συναίσθήματα πολύ λιγότερο έντονα (και συχνά εμφανίζει και τάσεις φυγής, και αποστροφής) όταν ακούει τις ιστορίες μιας ολόκληρης πτέρυγας νοσοκομείου γεμάτης με παιδάκια.
Έτσι συμπεραίνει –
Δεν είμαστε, ως είδος, καταρτισμένοι και καταρτισμένες για να αντιμετωπίσουμε αυτό που γίνεται. Δώσαμε μόνοι μας την ισχύ στους ανθρώπους που έφτιαξαν τα εργαλεία για να εξασφαλίσουν κάποιοι (οι ίδιοι, αλλά και λίγοι άλλοι) ακόμα περισσότερη ισχύ για να πατήσουν πάνω σε όλα αυτά τα φαινόμενα, τις αδυναμίες του ανθρώπινου νου και τις προκαταλήψεις για να συγκεντρώσουν ακόμα περισσότερη ισχύ και, τελικά, να κάνουν ό,τι θέλουν που, χωρίς καμία εξαίρεση, είναι λάθη. Το κάναμε παλιά, το κάνουμε και τώρα, καθότι έτσι είμαστε. Δεν έχουμε άλλα εργαλεία, δεν έχουμε άλλες άμυνες. Διαβάζει κανείς ιστορικά συμβάντα του παρελθόντος και βλέπει: όλα ίδια. Τίποτε δεν αλλάζει.…
Πώς σπάει αυτός ο κύκλος; – αναρωτιέται ο συμπαθής δημοσιογράφος. Κι εδώ νιώθω λίγο άβολα και με τη σειρά μου αναρωτιέμαι – Πώς ρωτά αυτό το πράγμα, ενώ η απάντηση είναι ολοφάνερη.
Ο χαρακτήρας μας διαμορφώνεται από τρεις παράγοντες. Είναι αυτά που φέρνουμε μαζί μας, δοσμένα από τη Ζωή και το Σύμπαν, άγνωστο γιατί – αλλά μερικές θεωρήσεις πρεσβεύουν τη μετενσωμάτωση, δηλ. από προηγούμενες ενσωματώσεις . Είναι από την ανατροφή μας στο σπίτι που μεγαλώνουμε. Και τέλος από την Παιδεία στα σχολεία όπου “παιδευόμαστε”.
Ο ίδιος μάλιστα δίνει ένα παράδειγμα. Εγραφε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος στην αυτοβιογραφία του: «Κάποιος που σε έχει ευεργετήσει είναι πιο πιθανό να σε ευεργετήσει ξανά, από κάποιον που σου οφείλει». Είναι το φαινόμενο κατά το οποίο, αν κάνεις κάτι καλό για κάποιον, αυτόματα αρχίζεις να τον βλέπεις πιο θετικά. Χωρίς να μεσολαβήσει τίποτε άλλο, μόνο κάνοντας κάτι, μια χάρη, μια βοήθεια σε κάποιο άλλο άτομο, αλλάζει η άποψή σου γι’ αυτό το άτομο, προς το καλύτερο... Οπότε, αν κάναμε όλες και όλοι χάρες σε περισσότερους ανθρώπους, σίγουρα το άθροισμα της θετικότητας στον κόσμο θ’ αυξανόταν.
Να λοιπόν κάτι αρκετά γνωστό.
Οι παλαιοί σοφοί μας άφησαν αρκετή γνώση. Μη βλάπτεις άλλους. Μην κλέβεις. Μη λες ψέματα. Μην επιθυμείς πιο πολλά από όσα χρειάζεσαι!
Και τελικά, συνοπτικά – Κάνε στους άλλους αυτά που θες οι άλλοι να κάνουν σε σένα! Είναι ο λεγόμενος Χρυσός Κανόνας.
Το ζήτημα δεν είναι να ανακαλύψουμε τί πρέπει να κάνουμε, μα να εφαρμόζουμε αυτά που μας συμβουλεύουν οι σοφοί εδώ και χιλιετίες και γνωρίζουμε πως είναι ορθά. (Είναι όπως οι πολλοί καλοί Νόμοι που έχουμε στην Πολιτεία μα δεν εφαρμόζονται.)
Και αυτό είναι ζήτημα ανατροφής και Παιδείας.
