Ο κόσμος του ανθρώπου (…) μοιάζει να θέλει να μένει χωριστός από τον κόσμο της σιωπής
Υπάρχει ένας απροσδιόριστος, άμορφος κόσμος σιωπής που αγκαλιάζει όλους και όλες μας, όλο τον γνωστό κόσμο όπου υπάρχουμε και κινούμαστε: είναι ένας κόσμος σιωπής. Όχι μόνο περιβάλλει μα επίσης διαποτίζει τον γνωστό μας κόσμο σε κάθε πτυχή, κάθε φάση, κάθε στιγμή του. Σε αντίθεση μ΄ εκείνον, ο γνωστός μας κόσμος είναι γεμάτος κίνηση, θόρυβο, φασαρία – ατέλειωτα.
Μπορούμε να φανταστούμε το σύμπαν δίχως φλυαρία, θόρυβο, φασαρία. Ακόμα και στον γνωστό μας κόσμο υπάρχουν περιοχές βαθιάς ησυχίας, σιωπής. Μα είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να φανταστούμε τον κόσμο δίχως σιωπή, μια ύπαρξη μόνο με θόρυβο και φασαρία – ακατάπαυστα.
Ακατάπαυστα ο οικείος μας κόσμος, που εκλαμβάνουμε ως μόνη πραγματικότητα, μεταβάλλεται, καθώς μορφές χάνονται και νέες παίρνουν τη θέση τους, καθώς όρια αλλοιώνονται ή μετακινούνται ή εξαφανίζονται. Εκεί που υπήρχαν χαμόσπιτα τώρα ορθώνονται ουρανοξύστες. Εκεί που έτρεχαν άλογα κι άμαξες τώρα τρέχουν αυτοκίνητα και τρένα.
Ο κόσμος της σιωπής είναι ενιαίος, αμετάβλητος κι αιωνίως παρών παντού. Μεταβάλλεται μόνο σε βάθος/πυκνότητα/ένταση καθώς αλλάζει η ανθρώπινη σύνδεση μαζί του, κυρίως μέσω ακρόασης. Μα είναι φανερό πως είναι η αίσθησή μας που αλλάζει, όχι η ενιαία σιωπή. Εμείς αισθανόμαστε το βάθος και την απολυτότητά της.
Ο κόσμος μας, όπως έγραψε ο Max Picard (σελ 10, The World of Silence, 1945), «εγείρεται από τον απεριόριστο, προϊστορικό κόσμο της σιωπής». Διότι, αν μη τι άλλο, το αμετάβλητο είναι πρότερο του μεταβλητού, το οποίο έχει απαρχή και τέλος.
Αλλά, παραδόξως, στη σύγχρονη εποχή το υλικό και μεταβλητό θεωρείται πραγματικότητα, ενώ το αμετάβλητο, επειδή άυλο και άμορφο, περιφρονείται. Κι αυτό γίνεται διότι ο κόσμος, ο κόσμος που είναι πια ο κόσμος του ανθρώπου αφού κυριαρχείται και (ανα)διαμορφώνεται από τον άνθρωπο, μοιάζει να θέλει να μένει χωριστός από τον κόσμο της σιωπής. Οι άνθρωποι εδώ κι αιώνες έχουν πάψει να συνδέονται με κείνο τον αρχέγονο, γενεσιουργό κόσμο.
Ο ήχος που βγαίνει από τη μηχανική σκέψη της συνήθειας είναι ρηχός και αδύναμος και τόσο διαφορετικός από τον ήχο που βγαίνει από έναν νου διαποτισμένο με σιωπή – ήχο γεμάτο βεβαιότητα, δύναμη, σημασία.
Ομοίως η θέαση, η όποια αίσθηση, που εγείρεται από τη σιγή του νου εξετάζει τον γνωστό μας κόσμο σε μεγάλες ενότητες ή ολότητες και αποκτά ευρύτερη, βαθύτερη κατανόηση.
Σχεδόν κάθε προσέγγιση του ανθρώπου στο περιβάλλον του είναι ρηχή και μηχανική, μια αυτοματοποιημένη συνήθεια. Τέτοια είναι η εποχή μας.
Έπεται συνέχεια…
