προσπάθεια να πεισθεί ο ακροατής/αναγνώστης: αυτή στηρίζει συχνά με λεπτό, έντεχνο τρόπο το κύριο θέμα με αναλογίες, μεταφορές….
Στην Ινδία υπάρχουν 6 ορθόδοξα φιλοσοφικά συστήματα και τρία ανορθόδοξα. Σε αυτά έχω αναφερθεί σε προηγούμενα άρθρα και δεν θα ασχοληθώ εδώ. Σήμερα επικεντρώνομαι στο σύστημα mīmāṃsā. Ο όρος σημαίνει έρευνα, διερεύνηση. Υπάρχουν δε δύο συστήματα ή μεγάλες Σχολές. Η pūrva- mīmāṃsā, δηλαδή η “πρότερη” και η uttara-mīmāṃsā, η “ύστερη”. Παρότι μερικοί νομίζουν πως πρώτα πρέπει να μελετηθεί η πρότερη, αυτό δεν είναι ορθό διότι οι δυο όροι αναφέρονται σε διαφορετικής σημασίας μελέτες (ή συστήματα). Η uttara-mīmāṃsā είναι γνωστή ως φιλοσοφία Βεδάντα (το σύστημα Vedānta). Η άλλη ασχολείται και δίνει καθοδήγηση για τελετές, ιερατικές λειτουργίες, θυσίες και παρόμοια και για θρησκευόμενο, λατρευτικό τρόπο ζωής.
Η pūrvamīmāṃsā διατυπώνει και ορισμένους κανόνες ανάλυσης κι εξέτασης ενός κειμένου για να διαπιστωθεί η σοβαρότητα και λογική του. Λίγο πολύ και άλλα συστήματα διατύπωσαν δικούς τους κανόνες, ειδικά το σύστημα Nyāya που έχει κανόνες λογικής και επαγωγικού συλλογισμού, όπως τα Αναλυτικά του Αριστοτέλη. Εδώ δεν θα εξετάσω κανένα συγκεκριμένο σύστημα, μόνο μερικά γενικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται σχεδόν σε όλες τις σχολές για τη διαπίστωση της ποιότητας του κειμένου.
Θέμα prakaraṇa. Κάθε κείμενο, σύντομο ή μακροσκελές έχει το θέμα του – δικαιοσύνη, εμπόριο, πόλεμος, φύση (θάλασσα, δάσος κλπ.) κλπ. Επίσης, εποχή και περιοχή και συνθήκες (paristhiti).
Σκοπός prayojana. Κάποιος σκοπός με μήνυμα, σχεδόν πάντα για βελτίωση, που ίσως δεν είναι πάντα φανερό καθώς κρύβεται σε ρητορικά σχήματα.
Σχήματα λόγου alaṃkāra. Η ρητορική/λογοτεχνική.
Επεξήγηση nirvacana. Αυτή δίνεται όπου χρειάζεται καθώς το κείμενο γίνεται ίσως δυσνόητο. Κι εδώ χρησιμοποιούνται αναλογίες και παραδείγματα με ιστορίες αληθινές ή μυθικές.
Αναλογία sādṛśya. Χρήση σύγκρισης, παρομοίωσης με λογική αντιστοιχία μεταξύ αντικειμένων ή διαδικασιών, μεταξύ φυσικών και τεχνιτών φαινομένων. Π.χ. Τρέχει γοργά σαν άλογο κούρσας.
Παράδειγμα dṛṣțānta. Το παράδειγμα συχνά είναι μια ιστοριούλα, μια αλληγορία – όπως αυτό με το άλογο.
Αφήγηση ākhyāna. Ολόκληρο ιστορικό γεγονός ή παραμύθι που αναδεικνύει το κύριο θέμα.
Λογική και αντικειμενική αντιστοιχία upapatti. Το θέμα και η εξήγηση του πρέπει να αντιστοιχούν με τον αντικειμενικό περιβάλλοντα κόσμο και να έχουν λογική βάση. Π.χ. Δεν μπορεί η φωτιά να μην καίει!
Επανάληψη abhyāsa. Για έμφαση και για τόνωση της μνήμης.
Εισαγωγή upakrama. Σύντομη εισαγωγή στο θέμα πραγματείας.
Επίλογος upasaṃhara. Περίληψη, σύνοψη, συμπέρασμα, πόρισμα.
Όσο περισσότερα στοιχεία απαντώνται σε ένα κείμενο (που έχει συνοχή, εξυπακούεται), τόσο πιο ποιοτικό θεωρείται το κείμενο. Στην πραγματικότητα όλα θεωρούνται αναγκαία – και τα βρίσκουμε στα κείμενα που είναι τα Σχόλια του ādiśaṅkara, του πρώτου Shankaracharya (= επίσημοι πνευματικοί ηγέτες στην Ινδία) στις Ουπανισάδες, στο Brahmasūtra (bādarāyaṇa- ή Vedānta-sūtra) και στη Bhagavad Gītā!
