Η λέξη guru σημαίνει δάσκαλος/καθοδηγητής και πιο συγκεκριμένα «αυτός που εξαφανίζει (-ru-ρου) την άγνοια (gu–γκου): είναι μια παραδοσιακή λαϊκή ετυμολογία (από τον 3ο ίσως αιώνα ΠΚΧ). Σημαίνει επίσης «βαρύς (guru) με αληθινή γνώση». Βλ. Λατ. gravis κι Ελλ. βαρύς. Αλλά μπορεί να συνδέεται με τα dhatu (σπερματικά) gri (= καλώ, επαινώ, ανασύρω [την έμφυτη γνώση]) ή gur (= ανυψώνω, προάγω). (Το 2025, η μέρα του Δασκάλου γιορτάζεται στις 10 Ιουλίου που είναι πανσέληνος.)
Στη Βεδική Παράδοση και στο σύστημα Βεδάντα ο γκουρού είναι απαραίτητος για να καθοδηγήσει σταδιακά, μεθοδικά τον μαθητή ή αναζητητή από την άγνοια στην οποία νομίζει πως είναι ξεχωριστή ύπαρξη, ένα υλικό σώμα με κάποιες εγκεφαλικές, νοητικές λειτουργίες, που γεννιέται και πεθαίνει, σε μια διαφορετική διαπίστωση, πως είναι ένα Ον αθάνατο, με προέλευση το Μπράχμαν, την Πρωτουσία, Πρωταρχή και Πρωταιτία των πάντων. Στον αληθινό Εαυτό του είναι μια σπίθα ή πνοή και ίδιος με το Μπράχμαν, που ενσωματώνεται στη συγκεκριμένη ανθρώπινη μορφή ως αποτέλεσμα παρελθοντικών ενσωματώσεων, πράξεων κι επιθυμιών.
Στο σύγχρονο ρεύμα του Νέο-Βεδάντα, πάρα πολλοί συγγραφείς ή καθοδηγητές (που όμως δεν παίρνουν «μαθητές») λένε πως δεν χρειάζεται κάποιος γκουρού διότι ο αληθινός Εαυτός είναι παντογνώστης και παντοδύναμος, αγνός, ενσυνείδητος, αμετάβλητος και αθάνατος. Είναι θέμα χρόνου κάθε άνθρωπος που αναζητάει την αλήθεια του Εαυτού του να βρει ή να συνειδητοποιήσει αυτήν την αλήθεια, φτάνει να μένει στην ησυχία, τη σιγή ή σιωπή από όπου θα εκδηλωθεί η έμφυτη γνώση, ως ανάμνηση/θύμηση, που θα φροντίσει για όλα όσα χρειάζεται. Αλλά δεν λένε πώς ακριβώς γίνεται αυτό το θαύμα. Μπορεί ο αναζητητής να κάνει διαλογισμό ή ασκήσεις αναπνοής και παρόμοιες πρακτικές (Γιόγκα). Και πολλοί από αυτούς κάνουν σεμινάρια βοηθητικά.
Δυστυχώς, πολλές από τις αγγελίες και οδηγίες τους είναι λαθεμένες και δεν μιλούν καθόλου για τα δυο πρώτα μέρη του Γιόγκα, yama που είναι ρυθμίσεις συμπεριφοράς (όπως το να μην βλάπτεις, ψεύδεσαι, κλέβεις, εξαπατάς και συσσωρεύεις αγαθά) και niyama που είναι ρυθμίσεις διάθεσης (όπως το να έχεις καθαρότητα, ικανοποίηση, πνευματική πειθαρχία, αυτοεξέταση και παράδοση στη Θεία Βούληση).
Επιπλέον αγνοούν την οδηγία που επαναλαμβάνεται στις Ουπανισάδες, το Brahma-sūtra και τη Bhagavad-Gītā, πως ο αναζητητής πρέπει να βρει έναν γκουρού (ή ācārya=δάσκαλος) και να ακολουθήσει τις διδαχές του για να εξαγνίσει τον νου του έτσι που να μπορέσει να δεχτεί τη Θεία Χάρη του Μπράχμαν (ή Άτμαν=Εαυτού). Αυτά τα τρία κείμενα συνιστούν τη βάση της φιλοσοφίας Βεδάντα. Οι μεγάλοι δάσκαλοι της Παράδοσης επίσης τονίζουν την ανάγκη για έναν γνωστικό δάσκαλο – ο Gaudapāda, o Ādi-Śaṅkara, ο Sureśvara, ο Rāmānuja, ο Vallabha και άλλοι.
